شرکت آب و فاضلاب استان تهران با تمرکز بر فناوری‌های نوین، هوشمندسازی شبکه توزیع، استفاده آزمایشی از روش‌های ماهواره‌ای برای نشت‌یابی و توسعه تجهیزات بومی، به دنبال ارتقای مدیریت منابع آب و افزایش تاب‌آوری زیرساخت‌های حیاتی پایتخت است.
به گزارش پایگاه خبری حکمرانی هوشمند، علیرضا جزقاسمی، مدیرعامل شرکت آب و فاضلاب استان تهران، با تشریح برنامه‌های این شرکت اعلام کرد که بهره‌گیری از ظرفیت شرکت‌های دانش‌بنیان، بهینه‌سازی فشار شبکه و تقویت امنیت سایبری از محورهای اصلی مدیریت زیرساخت‌های آب تهران به شمار می‌روند.
این اقدامات را می‌توان در چارچوب حکمرانی هوشمند بررسی کرد؛ رویکردی که بر استفاده از داده‌های دقیق، فناوری‌های نوین، توان داخلی و سازوکارهای نظارتی برای بهبود خدمات عمومی و افزایش آمادگی در برابر بحران‌ها تأکید دارد.
هدررفت آب تهران چقدر است؟
جزقاسمی با اشاره به وضعیت شبکه توزیع آب پایتخت اظهار کرد: «در حال حاضر نرخ هدررفت آب در تهران حدود ۲۲ درصد است که این میزان در مقایسه با سایر نقاط کشور، جزو کمترین نرخ‌های ثبت‌شده بوده و به استانداردهای کشور‌های پیشرفته نزدیک است.»
وی در تشریح عوامل هدررفت آب، به انشعابات غیرمجاز، خطای ابزارهای اندازه‌گیری و فرسودگی شبکه اشاره کرد. بر اساس توضیحات ارائه‌شده از سوی مدیرعامل آبفای استان تهران، حدود ۱۱ درصد هدررفت مربوط به بخش ظاهری و ۹.۶۷ درصد ناشی از فرسودگی شبکه توزیع است.
این آمار، اهمیت شناسایی دقیق منشأ تلفات را در مدیریت منابع آب نشان می‌دهد. پایش مستمر شبکه و تشخیص سریع نشتی‌ها می‌تواند زمینه تصمیم‌گیری هدفمندتر برای تعمیر خطوط، کنترل فشار و تخصیص منابع به بخش‌های آسیب‌پذیر را فراهم کند.
نشت‌یابی هوشمند در شبکه ۲۰ هزار کیلومتری آب تهران
مدیرعامل شرکت آب و فاضلاب استان تهران با اشاره به گستردگی شبکه انتقال و توزیع آب گفت: «ما برای مدیریت ۲۰ هزار کیلومتر شبکه خطوط انتقال و توزیع آب در نقاط شهری و روستایی تهران، به‌کارگیری فناوری‌های نوین را در دستور کار قرار داده‌ایم.»
به گفته وی، روش‌های جدید نشت‌یابی با همکاری شرکت‌های دانش‌بنیان و به‌صورت آزمایشی در حال اجراست و نتایج آن‌ها ارزیابی می‌شود. استفاده از فناوری‌های ماهواره‌ای نیز یکی از مسیرهای مورد بررسی برای بهبود شناسایی نشتی‌هاست؛ هرچند محدودیت‌هایی در استفاده از این فناوری وجود دارد.
جزقاسمی همچنین هوشمندسازی شبکه از طریق اندازه‌گیری دقیق فشار را یکی از اولویت‌های اصلی این مجموعه دانست. به گفته وی، نصب حسگرهای فشار در نقاط مختلف شبکه امکان دسترسی به اطلاعات دقیق‌تر از وضعیت توزیع آب را فراهم می‌کند و به مدیریت بهینه فشار و کاهش تلفات کمک خواهد کرد.
وی با اشاره به ظرفیت داخلی در این حوزه گفت: «ما از تمامی شرکت‌های دانش‌بنیانی که تکنولوژی‌های خارجی را در زمینه فشارسنجی و تعدیل فشار بومی‌سازی کرده‌اند، استقبال می‌کنیم.»
از منظر حکمرانی هوشمند، ترکیب داده‌های حاصل از حسگرها با ابزارهای نوین پایش، امکان عبور از مدیریت صرفاً واکنشی و حرکت به سمت شناسایی زودهنگام مشکلات شبکه را فراهم می‌کند. چنین رویکردی می‌تواند به کاهش اتلاف منابع، افزایش کارایی عملیات و بهبود کیفیت خدمات‌رسانی منجر شود.
تولید داخلی شیرآلات ضدزلزله برای تأمین آب در شرایط بحرانی
یکی دیگر از محورهای برنامه آبفای تهران، بومی‌سازی تجهیزات موردنیاز برای حفظ پایداری شبکه در زمان وقوع حوادث است. جزقاسمی با اشاره به طرح نصب مخازن اضطراری آب در سطح شهر تهران که با همکاری شهرداری اجرا می‌شود، از تولید داخلی شیرآلات ویژه‌ای خبر داد که در شرایط بحرانی مانند زلزله به‌صورت خودکار عمل می‌کنند.
وی در این باره گفت که این تجهیزات پیش‌تر در انحصار ژاپن بود، اما یک شرکت دانش‌بنیان داخلی موفق به تولید آن شده است.
به گفته مدیرعامل آبفای استان تهران، سفارش تهیه بیش از ۱۳۰ دستگاه از این شیرآلات به شرکت تولیدکننده داده شده و فرایند تأمین آن‌ها در حال انجام است.
توسعه تجهیزات بومی در زیرساخت‌های حیاتی، علاوه بر کاهش وابستگی به فناوری خارجی، می‌تواند دسترسی به قطعات موردنیاز و آمادگی برای شرایط اضطراری را بهبود بخشد. در این چارچوب، حکمرانی هوشمند زمانی اثربخش خواهد بود که توسعه فناوری با برنامه‌ریزی برای تداوم خدمات عمومی در زمان بحران همراه شود.
امنیت سایبری؛ ضرورت حفاظت از زیرساخت حیاتی آب
مدیریت شبکه آب تنها به کنترل فیزیکی خطوط و تأسیسات محدود نیست و حفاظت از سامانه‌های دیجیتال نیز اهمیت ویژه‌ای دارد. جزقاسمی با تأکید بر حساسیت صنعت آب و فاضلاب، اعلام کرد اقدامات امنیت سایبری این مجموعه بر اساس استانداردهای افتا و با نظارت سازمان پدافند غیرعامل انجام می‌شود.
وی درباره شیوه حفاظت از سامانه‌های این شرکت توضیح داد: «سیستم‌های سایبری مجموعه ما به شکلی طراحی شده‌اند که کاملاً از شبکه اینترنت جهانی مجزا هستند.»
مدیرعامل آبفای استان تهران همچنین گفت که ارتباطات داخلی از بسترهای اختصاصی انجام می‌شود و امکان دسترسی از بیرون به بخش‌های حساس شبکه وجود ندارد. به گفته وی، تاکنون هیچ حمله سایبری موفقیت‌آمیزی به تأسیسات این مجموعه رخ نداده و موارد مرتبط با حساسیت ویژه کنترل و پایش می‌شوند.
حفاظت از زیرساخت‌های آب در برابر تهدیدهای سایبری، در کنار آمادگی برای مخاطرات طبیعی مانند زلزله، بخشی از الزامات مدیریت تاب‌آور خدمات شهری است. هرگونه اختلال در سامانه‌های کنترل و پایش می‌تواند ضرورت پیش‌بینی سازوکارهای حفاظتی و تداوم خدمت‌رسانی را برجسته کند.
حکمرانی هوشمند؛ پیوند فناوری، امنیت و مدیریت منابع آب
تجربه آبفای استان تهران نشان می‌دهد که هوشمندسازی شبکه آب به استفاده از یک فناوری مشخص محدود نمی‌شود؛ بلکه مجموعه‌ای از اقدامات شامل پایش دیجیتال فشار، نشت‌یابی نوین، توسعه تجهیزات بومی و حفاظت از سامانه‌های سایبری را در بر می‌گیرد.
در چارچوب حکمرانی هوشمند، بهره‌گیری از داده‌های دقیق و فناوری‌های دانش‌بنیان می‌تواند به شناسایی سریع‌تر مشکلات، تخصیص بهتر منابع و افزایش آمادگی زیرساخت‌های شهری در برابر بحران‌ها کمک کند.
با توجه به گستردگی شبکه آب تهران و اهمیت تأمین پایدار این منبع حیاتی، ارزیابی مستمر فناوری‌های آزمایشی، تکمیل فرایند بومی‌سازی تجهیزات و تقویت لایه‌های امنیتی، از موضوعات مهم در مسیر ارتقای مدیریت هوشمند آب به شمار می‌روند.
انتهای پیام
