حرکت به سمت شهر هوشمند دیگر یک انتخاب لوکس برای کلانشهرها نیست، بلکه ضرورتی برای ارتقای کیفیت زندگی و مدیریت پایدار شهری است. در همین چارچوب، مدیرعامل سازمان فناوری اطلاعات و ارتباطات (فاوا) شهرداری مشهد از اجرای برنامهای مرحلهای و مبتنی بر استانداردهای جهانی برای تحقق حکمرانی هوشمند در این کلانشهر خبر داده است.
محمدرضا سمیعی با اشاره به تعاریف مختلف شهر هوشمند تأکید کرد: در تعریف شهر هوشمند رویکردها و تعاریف متعددی وجود دارد و مطالعات مختلف از منظرهای فناورانه، اجتماعی، اقتصادی و حکمرانی به این مفهوم پرداختهاند.
او معتبرترین چارچوب بینالمللی در این حوزه را مدل اتحادیه جهانی مخابرات دانست و افزود: یکی از معتبرترین و مورد استنادترین چارچوبها در سطح بینالمللی، چارچوب اتحادیه جهانی مخابرات (ITU) است که در قالب استاندارد U۴SSC شاخصهای شهرهای هوشمند و پایدار را تدوین کرده است.
بر اساس این مدل، شهرها در سه حوزه اقتصاد، محیط زیست و کیفیت زندگی و از طریق ۱۰۸ شاخص استاندارد ارزیابی میشوند. مشهد نیز در سال ۲۰۲۱ موفق به دریافت گواهینامه بینالمللی U۴SSC شده است؛ گواهیای که نشاندهنده توجه مدیریت شهری به شاخصهای توسعه پایدار و هوشمند است.
هوشمندی؛ فراتر از فناوری صرف
سمیعی تصریح کرد که شهر هوشمند صرفاً به معنای استفاده از فناوریهای نوین نیست، بلکه هوشمندی شهر زمانی محقق میشود که فناوری بهعنوان ابزار، در خدمت حل مسائل شهری، بهبود تصمیمگیری، افزایش کارآمدی خدمات، حفظ محیط زیست و تقویت سرمایه اجتماعی قرار گیرد.
در همین راستا، چارچوب اتحادیه اروپا با ۷۴ شاخص در ۶ بعد از جمله حکمرانی هوشمند، شهروند هوشمند و اقتصاد هوشمند نیز بهعنوان مدل مکمل مورد توجه قرار گرفته است؛ مدلی که همسو با رویکرد حکمرانی هوشمند و ارتقای کیفیت زندگی شهری طراحی شده است.
اینترنت اشیا؛ ستون فقرات شهر هوشمند مشهد
اقدامات شهرداری مشهد در مسیر هوشمندسازی در سه محور «مطالعات راهبردی»، «تحلیل وضع موجود» و «اجرای پروژههای عملیاتی» دنبال شده است. طراحی شبکه یکپارچه، امن و مقیاسپذیر اینترنت اشیا (IoT) بهعنوان زیرساخت کلیدی شهر هوشمند در دستور کار قرار گرفته است.
سمیعی در این باره گفت: تمرکز سازمان فاوا بر تهیه زیرساخت کلان شبکه( LOT)، مطالعه و استانداردسازی، شناخت دقیق وضعیت و آزمایش گامبهگام فناوریها از طریق پروژههای پایلوت بوده است.
این رویکرد مرحلهای، زمینه تحقق حکمرانی هوشمند و مدیریت دادهمحور را در مقیاس شهری فراهم میکند.
هوشیار؛ دستیار هوش مصنوعی شهرداری مشهد
یکی از مهمترین اقدامات جدید شهرداری، راهاندازی زیرساخت هوش مصنوعی با برند «هوشیار» است. سمیعی درباره این سامانه توضیح داد: این زیرساخت در حال حاضر در فاز آزمایشی و مرحله آموزش قرار دارد و بهزودی وارد فاز بهرهبرداری عمومی خواهد شد.
به گفته او، شهروندان میتوانند بدون مراجعه حضوری، پرسشهای خود درباره خدمات شهری، عوارض، حملونقل، شهرسازی و سایر فرآیندهای شهرداری را مطرح کرده و پاسخ «دقیق، معتبر و مبتنی بر دادههای رسمی شهرداری» دریافت کنند.
او تأکید کرد: با راهاندازی سامانه «هوشیار»… این امکان فراهم شده است که شهروندان بدون نیاز به مراجعه حضوری، پاسخ دقیق و رسمی سوالات خود را در حوزه خدمات و فرایندهای شهرداری دریافت کنند.
این اقدام، علاوه بر کاهش مراجعات غیرضروری و ترافیک شهری، گامی عملی در جهت استقرار حکمرانی هوشمند و ارتقای رضایت شهروندان محسوب میشود.
نظارت هوشمند و تصمیمسازی دادهمحور
شهرداری مشهد همزمان دو مسیر «هوشمندسازی مبتنی بر اینترنت اشیا» و «کاربرد هوش مصنوعی» را دنبال میکند. پروژههایی مانند پارکینگ هوشمند و پایش تجهیزات شهری از جمله برنامههایی هستند که به بهبود مدیریت ترافیک و افزایش بهرهوری زیرساختها کمک میکنند.
در حوزه نظارت نیز ترکیب دادههای مکانمحور (GIS) با تحلیلهای هوش مصنوعی در دستور کار قرار گرفته است؛ رویکردی که تصمیمات مدیریتی را از گزارشهای سنتی به تحلیلهای دقیق و بهموقع منتقل میکند و بنیان حکمرانی هوشمند را تقویت میکند.
چالشها و چشمانداز آینده
سمیعی یکی از چالشهای اصلی را پایداری دسترسی به اینترنت بینالملل دانست و توضیح داد که در طراحی «هوشیار» رویکردی ترکیبی برای استفاده از مدلهای آنلاین و آفلاین در نظر گرفته شده است تا ملاحظات امنیتی و زیرساختی رعایت شود.
به گفته او، برنامههای آینده شامل ایجاد پلتفرم یکپارچه و مرکزی اینترنت اشیا، گسترش کاربردهای هوش مصنوعی، توسعه تحلیلهای پیشبینانه و تعمیم پروژههای پایلوت به مقیاس شهری است.
او در پایان تأکید کرد: هدف نهایی، ایجاد یک شهر هوشمند پایدار، کارآمد و شهروندمحور است که در آن دادهها و فناوریهای نوین به بهبود کیفیت زندگی، بهینهسازی مصرف منابع و ارتقاء شفافیت و مشارکت شهروندان منجر شود.
انتهای پیام
