با هدف تقویت حکمرانی داده‌محور در حوزه علم و فناوری، «سامانه علم‌سنجی دانشگاه‌های کشور» به همت پژوهشگاه علوم و فناوری اطلاعات ایران (ایرانداک) راه‌اندازی شد؛ سامانه‌ای که برای نخستین‌بار تصویری جامع و منسجم از عملکرد علمی دانشگاه‌های ایران ارائه می‌دهد.

پایان نگاه‌های پراکنده به عملکرد علمی

تا پیش از این، ارزیابی دانشگاه‌ها بر پایه «گزارش‌های پراکنده، داده‌های ناهمگون و شاخص‌های بعضاً ناهماهنگ» انجام می‌شد؛ وضعیتی که موجب می‌شد «تصمیم‌سازی‌های کلان علمی با عدم قطعیت و بعضاً تأخیر همراه باشد». نبود یک مرجع ملی و یکپارچه، یکی از خلأهای مهم در سیاست‌گذاری علمی کشور به شمار می‌رفت.

سامانه جدید با تجمیع و پالایش داده‌های علمی، امکان پایش مستمر و مقایسه‌پذیر عملکرد دانشگاه‌ها را فراهم کرده و به گفته متولیان آن، دانشگاه‌ها را «از سطح گزارش‌های توصیفی، به سطح تحلیل‌های مبتنی بر شواهد» ارتقا می‌دهد.

کارکردهای کلیدی سامانه علم‌سنجی

این سامانه علاوه بر ارائه شاخص‌های معتبر در حوزه تولیدات علمی و میزان تأثیرگذاری پژوهش‌ها، امکان مقایسه دانشگاه‌ها در بازه‌های زمانی و رشته‌های مختلف را فراهم کرده است. همچنین روزآمدسازی مستمر داده‌ها، شفاف‌سازی عملکرد علمی و پشتیبانی از برنامه‌ریزی راهبردی از دیگر کارکردهای آن عنوان شده است.

تغییر پارادایم مدیریت دانشگاهی

یکی از مهم‌ترین دستاوردهای این سامانه، تغییر نقش داده در مدیریت دانشگاه‌هاست. با استقرار این زیرساخت، مدیران به جای اتکا به برداشت‌های کلی، به داشبوردهای تحلیلی و شواهد کمی و کیفی دسترسی دارند؛ تغییری که مسیر حرکت «از مدیریت مبتنی بر حدس و تجربه، به مدیریت مبتنی بر داده و تحلیل» را هموار می‌کند.

از ارزیابی صرف تا سیاست‌گذاری هوشمند

سامانه علم‌سنجی تنها ابزار رتبه‌بندی نیست، بلکه زیرساختی برای سیاست‌گذاری دقیق‌تر در حوزه علم و فناوری محسوب می‌شود. داده‌های این سامانه می‌تواند مبنای تدوین برنامه‌های توسعه پژوهش، تخصیص هدفمند منابع، شناسایی حوزه‌های مزیت‌دار و ارزیابی اثربخشی سیاست‌های علمی قرار گیرد.

گامی ملی در مسیر حکمرانی هوشمند

در مجموع، این سامانه را می‌توان اقدامی بنیادین برای استقرار حکمرانی هوشمند در آموزش عالی ایران دانست؛ زیرساختی که میان داده، مدیریت و سیاست‌گذاری پیوند ایجاد کرده و امکان تصمیم‌گیری شفاف‌تر و آینده‌نگرانه‌تر را فراهم می‌کند.

سامانه علم‌سنجی دانشگاه‌ها در نشانی umet.irandoc.ac.ir در دسترس دانشگاه‌ها و سیاست‌گذاران قرار دارد.

انتهای پیام