رئیس اندیشکده حکمرانی هوشمند با تأکید بر ضرورت تغییر نگاه به پدافند غیرعامل گفت: این موضوع نباید صرفاً به اقدامات دفاعی محدود شود، بلکه باید در حوزه‌هایی مانند مسکن، انرژی، حمل‌ونقل، امنیت غذایی، منابع آب و محیط زیست نیز مورد توجه قرار گیرد.
سیدطه‌حسین مدنی در گفت‌وگو با پایگاه خبری حکمرانی هوشمند، با اشاره به ارتباط میان پدافند غیرعامل و حکمرانی، اظهار کرد: نوع ارتباط حاکمیت و مردم، خواسته‌های متقابل و انتظارات هر یک از دیگری، به مقوله حکمرانی بازمی‌گردد. توسعه مفاهیمی مانند حکمرانی الکترونیک، حکمرانی دیجیتال و حکمرانی هوشمند می‌تواند زمینه استفاده بهتر از داده‌ها و بهبود تصمیم‌گیری در اداره کشور را فراهم کند.
وی افزود: در حکمرانی هوشمند، علاوه بر استفاده از فناوری اطلاعات، فرآیندهای ناکارآمد اصلاح یا حذف می‌شوند و با یکپارچه‌سازی فعالیت دستگاه‌ها و بهره‌گیری از فناوری‌هایی مانند هوش مصنوعی، امکان تصمیم‌گیری مؤثرتر فراهم می‌شود.
ضرورت پیش‌بینی تهدیدها در حوزه انرژی
رئیس اندیشکده حکمرانی هوشمند با اشاره به اهمیت پیش‌بینی محدودیت‌ها و تهدیدها در برنامه‌ریزی‌های کلان کشور، گفت: در توسعه انرژی خورشیدی باید احتمال بروز مشکلاتی مانند محدودیت واردات سلول‌های خورشیدی بر اثر تحریم‌ها یا ناتوانی در تولید محصولات باکیفیت در داخل کشور را در نظر گرفت و برای شرایط مختلف، راهکارهای جایگزین داشت.
مدنی همچنین با اشاره به توسعه راکتورهای هسته‌ای بزرگ‌مقیاس، بر ضرورت توجه به امنیت این تأسیسات در شرایط جنگی و بحرانی تأکید کرد و استفاده از فناوری‌های جایگزین و ایمن‌تر، از جمله میکروراکتورها، را از موضوعات قابل بررسی دانست.
وی با بیان اینکه ملاحظات پدافند غیرعامل باید از ابتدای طراحی و اجرای پروژه‌ها مورد توجه قرار گیرد، به موضوع سدسازی اشاره کرد و افزود: در ساخت برخی سدهای کشور، ملاحظات پدافند غیرعامل به اندازه کافی در نظر گرفته نشده است. ساخت سد در بالادست شهرها می‌تواند در صورت بروز حادثه، مناطق مسکونی پایین‌دست را با تهدید مواجه کند.
حمل‌ونقل ریلی و افزایش تاب‌آوری کشور
مدنی با اشاره به اهمیت پدافند غیرعامل در حوزه حمل‌ونقل، اظهار کرد: انتخاب میان شیوه‌های مختلف حمل‌ونقل باید با توجه به میزان وابستگی آنها به واردات و عملکردشان در شرایط بحرانی انجام شود.
وی افزود: حمل‌ونقل جاده‌ای به واردات اقلامی مانند لاستیک و همچنین تأمین پایدار سوخت وابستگی دارد، در حالی که حمل‌ونقل ریلی با وابستگی کمتر به برخی نهاده‌های وارداتی می‌تواند به افزایش تاب‌آوری کشور در برابر تحریم‌ها کمک کند.
رئیس اندیشکده حکمرانی هوشمند با اشاره به تجربه همه‌گیری کرونا، خاطرنشان کرد: در شرایطی که فعالیت رانندگان بخش جاده‌ای با دشواری‌هایی مواجه شده بود، حمل‌ونقل ریلی با محدودیت‌های متفاوتی روبه‌رو بود. از این رو، برنامه‌ریزی برای توسعه شیوه‌های مختلف حمل‌ونقل باید با توجه به شرایط اضطراری و نیازهای کشور انجام شود.
امنیت غذایی و حفاظت از منابع طبیعی
مدنی امنیت غذایی را از دیگر موضوعات مهم در چارچوب پدافند غیرعامل دانست و گفت: امنیت غذایی به معنای دسترسی پایدار مردم به غذای سالم و کافی است و تحقق آن به برنامه‌ریزی برای تأمین اقلام مورد نیاز از مسیرهای مطمئن و متنوع وابستگی دارد.
وی افزود: بخشی از کالاهای مورد نیاز کشور باید از طریق واردات و با اتکا به مسیرهای قابل اطمینان تأمین شود، اما اقلامی که تأمین آنها با ریسک بالاتری مواجه است، باید تا حد امکان در داخل تولید شوند. در این زمینه، حفاظت از اراضی کشاورزی و تأمین مالی کشاورزان برای جلوگیری از تغییر شغل آنان اهمیت دارد.
رئیس اندیشکده حکمرانی هوشمند همچنین بر ضرورت توجه به جنگل‌کاری و حفاظت از منابع جنگلی تأکید کرد و گفت: جنگل‌ها علاوه بر نقش مهمی که در کاهش آلودگی دارند، در تأمین منابع آب نیز مؤثر هستند. بخش مهمی از منابع آب کشور به جنگل‌های زاگرس و هیرکانی وابسته است و بی‌توجهی به حفاظت از این منابع می‌تواند پیامدهای گسترده‌ای به همراه داشته باشد.
وی پسماندها، به‌ویژه پسماندهای عفونی و بیولوژیک، را نیز از موضوعات مرتبط با پدافند غیرعامل برشمرد و افزود: ایمن‌سازی نامناسب این پسماندها می‌تواند منابع آب، خاک و مواد غذایی را آلوده کند و سلامت مردم را به خطر بیندازد.
مسکن؛ بخشی از تاب‌آوری اجتماعی
مدنی با اشاره به ارتباط میان مسکن و پدافند غیرعامل، گفت: توجه به این حوزه نباید صرفاً به ویژگی‌های فنی ساختمان‌ها یا برخورداری آنها از پناهگاه محدود شود، بلکه باید پیامدهای اجتماعی و اقتصادی بحران مسکن نیز مورد توجه قرار گیرد.
وی با اشاره به مشکلات اجاره‌نشینی و بدمسکنی در کشور اظهار کرد: فشار هزینه مسکن بر خانوارها می‌تواند توان اقتصادی و آستانه تحمل آنان را در برابر بحران‌های مختلف کاهش دهد. این وضعیت همچنین ممکن است تاب‌آوری جامعه را در برابر حوادثی مانند جنگ و زلزله تحت تأثیر قرار دهد و پیامدهای یک حادثه را تشدید کند.
رئیس اندیشکده حکمرانی هوشمند در پایان بر ضرورت تغییر نگرش نسبت به پدافند غیرعامل و استفاده از تجربه کشورهای توسعه‌یافته تأکید کرد و گفت: با نگاه عمیق‌تر به این موضوع و پیگیری اولویت‌دار چالش‌های کشور، می‌توان زمینه کاهش آسیب‌پذیری و افزایش تاب‌آوری در بخش‌های مختلف را فراهم کرد.
انتهای پیام
پدافند غیرعامل باید از انرژی و حمل‌ونقل تا مسکن و امنیت غذایی را در بر بگیرد
