رئیس اندیشکده حکمرانی هوشمند گفت: موضوع پدافند غیرعامل باید به موضوعاتی چون مسکن، حمل و نقل، امنیت غذایی، مدیریت پسماندها و انرژی هم تسری پیدا کند. این موضوع با کمک حکمرانی هوشمند به طور دقیقتر امکانپذیر است.
سیدطهحسین مدنی در گفت و گو با پایگاه خبری حکمرانی هوشمند، پدافند غیرعامل را مجموعه اقداماتی بدون بهرهگیری از سلاح تعریف کرد که هدف آن کاهش آسیبپذیری و تقویت تابآوری در مواجهه با طیف وسیعی از تهدیدات است.
وی گفت: این رویکرد تنها به مقابله با دشمن خارجی محدود نمیشود، بلکه بلایای طبیعی نظیر سیل، زلزله و خشکسالی را نیز در بر میگیرد و دامنه آن بسیار فراتر از تصور رایج است.
مدنی در ادامه با اشاره به تجربه کشورهای توسعهیافته، افزود: سنگاپور از سال ۲۰۱۴ در قالب برنامه «ملت هوشمند»، فناوری را برای افزایش تابآوری ملی به کار گرفته و در سال ۲۰۱۸، سیستم شناسایی دیجیتال ملی را نیز به آن افزوده است. این طرح توسط دفتر ملت و دولت هوشمند این کشور هدایت میشود.
وی درباره فنلاند خاطرنشان کرد: این کشور در سال ۲۰۰۳ به دلیل پراکندگی دستگاههای دفاعی، مدل امنیت جامع را با رویکرد پدافند غیرعامل تصویب و تمامی بخشهای دفاع ملی را یکپارچه کرد. این مدل در سال ۲۰۱۰ در پاسخ به چالشهایی نظیر حملات سایبری و جنگهای ترکیبی، بهروزرسانی شد.
رئیس اندیشکده حکمرانی هوشمند اضافه کرد: استونی پس از حملات سایبری سال ۲۰۰۷، واحد دفاع سایبری را زیر نظر اداره سیستم اطلاعاتی تأسیس کرد و در سال ۲۰۱۴ اصلاحاتی در آن اعمال نمود تا تابآوری دیجیتال و رشد اقتصادی را افزایش دهد.
مدنی به تجربه آلمان اشاره کرد و گفت: این کشور در سال ۲۰۰۴ دفتر حفاظت مدنی را برای مدیریت متمرکز بحرانها ایجاد کرد و در سال ۲۰۱۰ با توجه به وابستگی شدید به گاز، اقداماتی برای تنوعبخشی به سبد انرژی با نگاه پدافندی انجام داد. آلمان همچنین در سال ۲۰۱۵ اپلیکیشن هشدار اضطراری را راهاندازی کرد.
وی افزود: کره جنوبی پس از شیوع بیماری «مرس» در سال ۲۰۱۵، قانون پیشگیری از بیماریهای عفونی را اصلاح و با رویکرد پدافند غیرعامل تلفیق کرد. این کشور در سال ۲۰۲۰ نیز آژانس کنترل و پیشگیری از بیماریها را برای تقویت زیرساختهای بهداشتی تأسیس کرد.
مدنی تصریح کرد: سوئد در سال ۲۰۱۵ استراتژی دفاع جامع را احیا کرد و در سال ۲۰۲۰، مکانیسمهای دفاع روانی را برای مقابله با اخبار جعلی به آن افزود. کانادا نیز از سال ۲۰۰۹ استراتژی حفاظت از زیرساختهای حیاتی را دنبال کرده و در سال ۲۰۱۴ آن را بهروز کرده است.
وی درباره آمریکا گفت: این کشور پس از بحران مالی ۲۰۰۸، با قانون تثبیت اقتصادی اضطراری، نظارت بر نظام مالی را به وزارت خزانهداری و فدرال رزرو سپرد و در سال ۲۰۰۹ نیز قانون احیای اقتصادی را با رویکرد پدافندی به تصویب رساند. ژاپن نیز پس از زلزله هانشین و سونامی توهوکو، پروتکلهای مدیریت بحران خود را اصلاح کرد.
مدنی در ادامه به الزامات پدافند غیرعامل در ایران پرداخت و گفت: در حوزه انرژی باید مانند آلمان به تنوعبخشی به سبد تولید انرژی توجه کنیم و برای تأمین سلولهای خورشیدی یا توسعه راکتورهای هستهای، راهکارهای جایگزین مانند میکروراکتورها را مد نظر قرار دهیم.
وی درباره سدسازی هشدار داد و افزود: در ساخت بسیاری از سدها، نگاه پدافندی لحاظ نشده و احداث آنها در بالادست شهرها، خطرات جدی برای مناطق پاییندست ایجاد کرده است.
رئیس اندیشکده حکمرانی هوشمند در حوزه حملونقل، گفت: حملونقل ریلی به دلیل وابستگی کمتر به واردات سوخت و لاستیک، در برابر تحریمها و بحرانها، تابآوری بیشتری نسبت به حملونقل جادهای دارد و باید در اولویت قرار گیرد.
مدنی درباره امنیت غذایی خاطرنشان کرد: تأمین پایدار غذای سالم، نیازمند واردات مطمئن و تولید داخلی اقلام راهبردی است و حفاظت از اراضی کشاورزی و تأمین مالی کشاورزان باید در چارچوب پدافند غیرعامل دیده شود.
وی بر حفظ جنگلها تأکید کرد و گفت: جنگلهای زاگرس و هیرکانی نقشی حیاتی در تأمین آب کشور دارند و بیتوجهی به آنها، علاوه بر کاهش منابع آبی، به آلودگی هوا و مرگومیر سالانه بخشی از جمعیت میانجامد.
مدنی مدیریت پسماندهای عفونی را نیز از مصادیق پدافند غیرعامل دانست و هشدار داد که هرگونه کوتاهی در این زمینه میتواند منابع آب، خاک و غذای کشور را آلوده کند.
وی مسکن را ابرچالشی جدی در چارچوب پدافند غیرعامل خواند و گفت: در تهران نیمی از مردم مستأجر هستند و اجارهنشینی تا ۸۰ درصد سبد معیشتی آنان را در بر میگیرد. گسترش بدمسکنی و اجارهنشینی، آستانه تحمل مردم را کاهش داده و تابآوری اجتماعی را در برابر بحرانها تضعیف میکند. نگاه به مسکن نباید صرفاً فنی باشد و امیدواریم با تغییر نگرش و الگوبرداری از تجارب جهانی، بتوانیم چالشهای کشور را با اولویت بیشتری حل کنیم.
مدنی در پایان گفت: حکمرانی هوشمند با ایجاد بستری برای تصمیمگیری مبتنی بر داده، میتواند به پدافند غیرعامل در شناسایی نقاط آسیبپذیر، اولویتبندی تهدیدات و طراحی راهکارهای پیشگیرانه یاری رساند و عملاً این دو حوزه را در مسیری همافزا قرار دهد.
انتهای پیام
