تابستانها و زمستانهای اخیر، آزمون سختی برای شبکه انرژی کشور بودهاند. اما دولت چهاردهم با اتخاذ سیاستهای همزمان در حوزههای تولید، مصرف و نهادها، در حال شکلدهی به الگویی جدید برای عبور از ناترازی است. در این رویکرد نوین، اصلاح مصرف و بهرهوری، در کنار توسعه انرژیهای تجدیدپذیر، محور اصلی حل بحران شده است.
به گزارش پایگاه خبری حکمرانی هوشمند، تابستانهای ایران دیگر فقط فصل گرما نیستند؛ فصل آزمون شبکههای انرژیاند. زمستانها نیز سالهاست تنها با سرما تعریف نمیشوند، بلکه با پرسش ناترازی گاز و برق گره خوردهاند؛ مسئلهای که طی دو سال گذشته و درپی تحولات امنیتی و جنگی منطقه، بیش از هر زمان دیگری به موضوعی راهبردی برای اقتصاد و زندگی روزمره مردم تبدیل شده است.»
حملات به زیرساختهای انرژی در جریان تنشهای منطقهای نشان داد که امنیت انرژی مستقیماً با پایداری تولید و آرامش اجتماعی گره خورده است. بنابراین، راهبرد کشور از افزایش صرفِ تولید، به سمت مدیریت مصرف و بهینهسازی تغییر جهت داده است.
رئیس جمهور پزشکیان، با تأکید بر ضرورت اصلاح الگوی مصرف انرژی هشدار داد که ادامه روند فعلی مصرف میتواند کشور را در فصلهای گرم و سرد با مشکلات جدی مواجه کند، اما در مقابل، صرفهجویی و مدیریت صحیح مصرف میتواند عبور از این شرایط را ممکن سازد.
مسئولان هشدار دادهاند که تداوم الگوی مصرف فعلی، هزینههای سنگینی مانند کسری روزانه بنزین و واردات سوخت را به همراه دارد. کنترل مصرف غیرضروری میتواند منابع مالی قابل توجهی را آزاد کرده و به توسعه زیرساختها و معیشت مردم اختصاص یابد.
بر اساس اعلام اسماعیل سقاب اصفهانی، رئیس سازمان بهینهسازی و مدیریت راهبردی انرژی، کشور امسال با کسری روزانه بنزین مواجه است؛ وضعیتی که به گفته سقاب اصفهانی میتواند مبلغ قابل توجهی را به عنوان هزینه واردات سوخت به کشور تحمیل کند.
ظرفیت نیروگاههای تجدیدپذیر در سالهای اخیر رشد چشمگیری داشته است. این توسعه نه تنها تولید برق را افزایش میدهد، بلکه با جایگزینی سوختهای فسیلی، به کاهش شدت مصرف انرژی و افزایش تابآوری شبکه کمک میکند.
حمیدرضا عظیمی، قائم مقام سازمان انرژی های تجدیدپذیر و بهره وری انرژی برق (ساتبا) اعلام کرده که اکنون بیش از ۹۰۰ پروژه نیروگاه خورشیدی در ۳۱ استان کشور در حال اجراست؛ پروژههایی که علاوه بر افزایش ظرفیت تولید برق، به کاهش فشار بر شبکه سراسری و صرفهجویی در مصرف سوختهای فسیلی نیز کمک میکنند.
وزارت نیرو با توسعه کنتورهای هوشمند و اعمال تعرفههای پلکانی، در حال پیادهسازی رویکردی است که در آن مصرفکنندگان خوشحساب تشویق و بدحسابان کنترل میشوند. این حرکت نشاندهنده گذار از «تأمین صرف انرژی» به سمت «حکمرانی مصرف انرژی» است.
عباس علیآبادی، وزیر نیرو، پیشتر اعلام کرده بود که دولت در تلاش است با تعیین سقفهای مصرف، کنترل هوشمند مشترکان پرمصرف و توسعه ابزارهای نظارتی، فشار بر شبکه برق را در دورههای اوج مصرف کاهش دهد. وی گفته بود:« برای مدیریت مصرف، اقداماتی از جمله کاهش فشار آب و اعمال محدودیت برای مشترکان بد مصرف برق از طریق کنتورهای هوشمند انجام شده است.»
اصلاح الگوی کشت و سیاستهای ارزی جدید، تأثیر غیرمستقیم اما مهمی بر کاهش مصرف انرژی در بخش کشاورزی و صنعت داشتهاند. کاهش وابستگی به آبیاری مکانیزه و نهادههای وارداتی، فشار بر زیرساختهای انرژی را کاهش داده است.
مجید آنجفی، معاون زراعت وزارت جهاد کشاورزی، اعلام کرده که طرح «پایداری تولید در دیمزارها» با تکیه بر توسعه کشت دیم و مقاومسازی ارقام محصولات، تلاش دارد وابستگی تولید به آبیاری مکانیزه و مصرف انرژی را کاهش دهد.»
در نهایت، همزمانی اصلاح مصرف، توسعه تجدیدپذیرها و بازطراحی نهادی، نشاندهنده ورود کشور به مرحلهای جدید از حکمرانی هوشمند انرژی است. در این مرحله، امنیت انرژی نه تنها در گرو تولید بیشتر، بلکه در توانایی مدیریت تقاضا و مشارکت اجتماعی نهفته است.
امیرحسین احمدی
انتهای پیام
