در حالی که جهان امروز دریا را فراتر از یک مسیر حملونقل کالا، به عنوان بستر اصلی تجربه، سرمایهگذاری و رقابت میان کشورها میشناسد، اقتصاد گردشگری ایران همچنان در لبهی فرصتها ایستاده است. مهران حسنی، پژوهشگر و تحلیلگر سیاستهای توسعه گردشگری، معتقد است که اقتصاد دریا تنها زمانی به پویایی کامل میرسد که بتواند همزمان چهار ارزش اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی و محیطزیستی را تولید کند؛ یعنی دقیقاً در نقطه تلاقی این چهار رکن.
به گزارش پایگاه خبری حکمرانی هوشمند، یکی از چالشهای بنیادین در مدیریت منابع ساحلی ایران، تفاوت میان دو نگاه «مصرف ظرفیت» و «خلق ظرفیت» است. حسنی با نقد نگاه فعلی، اظهار میدارد: «در ایران اما هنوز نگاه غالب، “ساحلمحور” است نه “دریامحور”. بخش عمده برنامهها بر ساماندهی نوار ساحلی و مدیریت حضور مسافران متمرکز است، در حالی که ارزش واقعی اقتصاد دریا از جایی آغاز میشود که فعالیت اقتصادی به پهنه دریا گسترش یابد.»
او با مثال زدن از استانهای ساحلی همچون مازندران، به این شکاف اشاره میکند که با وجود میلیونها مسافر، بخش بزرگی از هزینهکرد آنها ارتباط مستقیمی با فعالیتهای دریایی ندارد و در نتیجه، دریا هنوز نتوانسته به بازیگر اصلی اقتصاد گردشگری تبدیل شود.
توسعه در این حوزه، تنها با خرید شناور یا ساخت اسکله محقق نمیشود. از نظر این کارشناس، توسعه واقعی نیازمند ایجاد یک زنجیره ارزش متصل است که شامل پیوند میان زیرساخت، آموزش، فناوری، بازاریابی و مشارکت جوامع محلی باشد. وی هشدار میدهد که نبود هر یک از این حلقهها، کارایی کل سیستم را از بین میبرد.
حسنی در بخش پایانی تحلیل خود، بر لزوم عبور از نگاه صرفاً عمرانی و رسیدن به یک راهبرد ملی تأکید میکند. او معتقد است هر پروژه باید دارای مدل اقتصادی، بازار هدف و نظام مشخصی باشد. وی در این راستا به صراحت میگوید: «اقتصاد دریا بدون گردشگری دریایی، اقتصادی ناقص است و گردشگری دریایی بدون حکمرانی هوشمند، ظرفیتی بالفعل نخواهد شد.»
او تأکید میکند که اگر قرار است سواحل ایران به پیشران توسعه ملی تبدیل شوند، باید گردشگری دریایی از یک فعالیت تفریحی حاشیهای، به یک «صنعت دانشبنیان، اشتغالآفرین و آیندهساز» در متن برنامهریزی اقتصادی کشور منتقل شود. دریا نباید تنها یک مرز جغرافیایی دیده شود، بلکه باید به عنوان بزرگترین سرمایه توسعهای ایران بازتعریف گردد.
انتهای پیام
