رئیس مرکز آمار و فناوری اطلاعات قوه قضاییه با تشریح برنامههای این قوه برای استفاده از هوش مصنوعی و فناوریهای نوین، بر توسعه حکمرانی دادهمحور، تسهیل فرآیند دادرسی و ضرورت رعایت ملاحظات اخلاقی در استفاده از فناوریهای هوشمند تأکید کرد.
به گزارش پایگاه خبری حکمرانی هوشمند، محمد کاظمیفرد، رئیس مرکز آمار و فناوری اطلاعات قوه قضاییه جمهوری اسلامی ایران، در نشست تخصصی «هوش مصنوعی، نوآوری دیجیتال و آینده مدیریت قضایی اجلاس بریکس» در دهلی هند، بخشی از برنامهها و تجربههای ایران در زمینه استفاده از فناوریهای نوین در نظام قضایی را تشریح کرد.
کاظمیفرد با اشاره به اجرای سند تحول قضایی گفت این سند بر استفاده از فناوریهای نوین استوار است و در آن موضوعاتی مانند ارتقای حکمرانی هوشمند و دادهمحور قضایی، افزایش دسترسی مردم به عدالت و استفاده گستردهتر از هوش مصنوعی مورد توجه قرار گرفته است.
وی کاهش زمان رسیدگی به پروندهها و افزایش دقت و کیفیت تصمیمات قضایی را از مهمترین اهداف استفاده از فناوریهای هوشمند دانست و افزود که بر اساس قانون برنامه هفتم پیشرفت نیز قوه قضاییه مکلف شده است با بهرهگیری از هوش مصنوعی، فرآیند رسیدگی به پروندهها را با حفظ مسئولیت قاضی تسهیل کند.
توسعه خدمات قضایی هوشمند
رئیس مرکز آمار و فناوری اطلاعات قوه قضاییه در ادامه، مجموعهای از اقدامات انجامشده در مسیر دیجیتالی شدن خدمات قضایی را تشریح کرد. به گفته وی، تشکیل دادگاههای الکترونیکی برخط، دسترسی مردم به مراحل رسیدگی پروندهها، ایجاد هویت الکترونیکی و ارائه مشاوره هوشمند به اصحاب پرونده از جمله اقداماتی است که در این مسیر دنبال شده است.
کاظمیفرد همچنین به استفاده از فناوری برای شفافسازی مالی در معاملات تجاری، جایگزینهای هوشمند برای مجازات حبس مانند پابند الکترونیکی و توسعه دستیار هوشمند قاضی اشاره کرد.
دستیار هوشمند قاضی، بر اساس توضیحات وی، میتواند در پاسخگویی حقوقی، پیشنهاد رأی مناسب، بررسی پیشنویس رأی و یافتن پروندههای مشابه مورد استفاده قرار گیرد. همچنین دادهکاوی اطلاعات برای شناسایی الگوهای جرائم، مراجعان پرتکرار و مجرمان حرفهای و اعتبارسنجی هوشمند مالی در فرآیند اجرای احکام نیز از دیگر کاربردهای مورد اشاره بود.
ارجاع هوشمند پروندهها، انتخاب کارشناسان، ابلاغ برخط دستورات و تصمیمات قضایی به نهادهای پیراقضایی، دسترسی جامعه حقوقی و پژوهشی به آرای شاخص و ارائه غیرحضوری خدمات قضایی به وکلا و کارشناسان نیز در فهرست برنامههای فناورانه قوه قضاییه قرار دارد.
حرکت به سمت مدل زبانی بزرگ بومی
کاظمیفرد در بخش دیگری از سخنان خود از برنامه توسعه یک مدل زبانی بزرگ بومی با همکاری دانشگاهها و شرکتها خبر داد و تأکید کرد که تحقق چنین برنامهای نیازمند دسترسی به دادههای قضایی الکترونیکی و قابل پردازش است.
وی اظهار کرد: «ما به هوش مصنوعی به چشم یک فرصت فناورانه برای بهبود ارائه خدمات و فرآیند دادرسی نگاه میکنیم.»
رئیس مرکز آمار و فناوری اطلاعات قوه قضاییه همچنین اعلام کرد که برای حفظ حریم خصوصی افراد، متن بیش از ۱۲۰ میلیون تصمیم قضایی با استفاده از هوش مصنوعی گمنام شده و در اختیار دانشگاهها و شرکتها برای تولید مدل زبانی بزرگ قرار گرفته است.
به گفته وی، در توسعه مدلهای زبانی بزرگ باید موضوعاتی از جمله سوگیری الگوریتمها، الزامات قانونی و حفاظت از دادههای حساس کاربران مورد توجه قرار گیرد. کاظمیفرد این ملاحظات را مانعی برای همکاری ندانست و بر ضرورت همکاری کشورهای عضو بریکس در این حوزه تأکید کرد.
پیشنهاد همکاری قضایی کشورهای بریکس
وی با اشاره به ظرفیت همکاری کشورهای عضو بریکس، پیشنهاد ایجاد سازوکار مشترک برای توسعه فناوریهای هوش مصنوعی در حوزه قضایی را مطرح کرد و سیاستگذاری و تنظیم هوش مصنوعی، تعیین حدود مسئولیت این فناوری در تصمیمگیریهای قضایی، تدوین استانداردهای اخلاقی و حقوق بشری، هماهنگی استانداردهای حفاظت از دادههای قضایی و ایجاد مرکز تبادل برخط دادههای قضایی را از محورهای پیشنهادی برای این همکاری برشمرد.
توسعه ابرقضایی مشترک و رفع موانع فنی و حقوقی اجرای فناوریهای هوش مصنوعی نیز از دیگر پیشنهادهای مطرحشده در این نشست بود.
کاظمیفرد با تأکید بر ضرورت همکاری میان کشورهای عضو بریکس گفت: «از اینرو، همافزایی جمعی و تدوین چارچوبهای مشترک، تنها راه عبور از این چالشهاست.»
تأکید بر اخلاق در استفاده از هوش مصنوعی
رئیس مرکز آمار و فناوری اطلاعات قوه قضاییه در بخش پایانی سخنان خود، استفاده اخلاقمدار از هوش مصنوعی را یکی از مسائل اساسی آینده این فناوری دانست و با اشاره به کاربردهای نظامی هوش مصنوعی، نسبت به استفاده از این فناوری بدون چارچوبهای اخلاقی و حقوق بشری هشدار داد.
وی در این زمینه تصریح کرد: «فناوری بدون اخلاق تهدید جدی علیه بشریت است.»
کاظمیفرد همچنین بر همکاری کشورهای عضو بریکس برای تدوین چارچوبهای اخلاقی و حقوق بشری تأکید کرد و گفت: «از تمام کشورهای عضو دعوت میکنیم تا با همکاری در حوزه اخلاق و حقوق بشر، تضمین کنیم که این فناوری به جای تهدید، ابزاری برای تحقق عدالت فراگیر و عادلانه شود.»
وی در پایان با تأکید بر ضرورت همکاری متقابل کشورهای عضو بریکس، آمادگی قوه قضاییه جمهوری اسلامی ایران را برای همکاری مستمر در حوزه فناوریهای نوین و هوشمندسازی خدمات قضایی اعلام کرد و گفت: «عدالت هوشمند، نیازمند همبستگی هوشمندانه است.»
انتهای پیام
