رئیس اندیشکده حکمرانی هوشمند، با تأکید بر ضرورت پرهیز از وابستگی به بلوکهای قدرت شرق و غرب، گفت: ملاحظات ایران نسبت به روابط اقتصادی با غرب، نمیتواند دلیلی برای نگاه بیقید و شرط به شرق باشد و روابط اقتصادی کشور باید بر اساس منافع متقابل، استقلال و رفتار واقعی طرفهای مقابل شکل گیرد.
سیدطهحسین مدنی در گفت و گو با پایگاه خبری حکمرانی هوشمند، با تأکید بر اهمیت تنوعبخشی به شرکای تجاری اظهار کرد: تمرکز بیش از حد بر یک کشور یا یک مسیر خاص میتواند آسیبپذیری اقتصادی کشور را افزایش دهد و به همین دلیل باید در روابط تجاری، مسیرهای متنوعی برای تأمین کالاهای راهبردی در نظر گرفته شود.
وی افزود: تأمین کالاهای راهبردی از مسیرهای متنوع و کاهش وابستگی به گلوگاههای محدود میتواند امنیت اقتصادی کشور را افزایش دهد. از این منظر، موضوع تنوعبخشی به شرکای تجاری تنها یک مسئله اقتصادی نیست و با موضوعات مرتبط با امنیت اقتصادی و پدافند غیرعامل نیز ارتباط دارد.
رئیس اندیشکده حکمرانی هوشمند در ادامه با اشاره به نسبت استقلال با قدرتهای جهانی اظهار کرد: اساساً میان نگاه ابرقدرتها و نگاه کشورهایی که به دنبال حفظ استقلال خود هستند، یک تضاد ماهوی وجود دارد.
وی با اشاره به تغییر شکل مناسبات جهانی ادامه داد: هرچند توسعه فناوریهایی مانند هوش مصنوعی، گسترش رسانههای جمعی و شکلگیری بسترهای ارتباطی تعاملی، شرایط جهان را نسبت به گذشته تغییر داده است، اما این تغییر به معنای پایان یافتن روابط سلطه نیست و برخی ابزارهای اقتصادی، فرهنگی و حتی برندهای بزرگ بینالمللی میتوانند کارکردهایی مشابه ابزارهای سنتی استعمار پیدا کنند.
مدنی با اشاره به شعار «نه شرقی، نه غربی، جمهوری اسلامی» گفت: این شعار در حقیقت بیانگر تلاش جمهوری اسلامی برای رد هرگونه سلطهپذیری و حرکت به سمت استقلال حداکثری بود.
وی افزود: توسعه و پیشرفت نباید به معنای وابستگی به قدرتهای خارجی باشد، بلکه توسعه بر پایه بهرهوری، تدبیر، هوشمندی، رقابتپذیری و مدیریت صحیح شکل میگیرد.
رئیس اندیشکده حکمرانی هوشمند تصریح کرد: همانگونه که وابستگی به آمریکا یا کشورهای غربی را نادرست میدانیم، وابستگی به شرق نیز به همان اندازه غلط است. اگر معتقدیم مستعمره آمریکا بودن بد است، مستعمره چین بودن نیز بد است. ممکن است ماهیت و رفتار این کشورها تفاوتهایی با یکدیگر داشته باشد، اما اصل وابستگی و سلطهپذیری تفاوتی نمیکند.
وی در ادامه تأکید کرد که مخالفت با وابستگی نباید به معنای کنار گذاشتن همکاریهای بینالمللی باشد و گفت: کشورها باید با هوشمندی از ظرفیتهای جهانی استفاده کنند و در عین حال استقلال خود را حفظ کنند.
مدنی با اشاره به تجربه همکاری اقتصادی ایران با برخی کشورهای خارجی اظهار کرد: در ارزیابی روابط خارجی باید هم فرصتها و هم چالشها را به صورت همزمان دید. در شرایط تحریم، برخی شرکتهای چینی امکان دسترسی ایران به محصولاتی را فراهم کردند که شرکتهای غربی از ارائه آنها خودداری میکردند و این واقعیت را نمیتوان نادیده گرفت.
وی افزود: در حوزه خودرو نیز نمونههایی وجود داشته که شرکتهای غربی به دلیل تحریم حاضر به همکاری با ایران نبودند، اما برخی شرکتهای چینی یا مجموعههایی که سهام برندهای اروپایی را در اختیار داشتند، امکان دسترسی ایران به بخشی از این محصولات را فراهم کردند.
رئیس اندیشکده حکمرانی هوشمند در عین حال گفت: نباید از چالشها و تجربیات منفی نیز غافل شد. همانطور که ممکن است رفتارهای خصمانهای از سوی برخی کشورهای غربی مشاهده شود، در روابط با چین نیز مواردی وجود داشته که نیازمند نقد و بازنگری جدی است.
مدنی ادامه داد: یکی از شاخصهای مهم در روابط اقتصادی و تجاری، نوع رفتار کشور مقابل در بزنگاههای حساس است و بنابراین در طراحی روابط اقتصادی باید علاوه بر شاخصهای اقتصادی، رفتار سیاسی و امنیتی کشورها نیز مورد توجه قرار گیرد.
وی با اشاره به موضوع استعمار نوین اظهار کرد: استعمار در گذشته بیشتر با اشغال سرزمینها و سلطه مستقیم شناخته میشد، اما امروز اشکال جدیدی پیدا کرده است. ممکن است یک کشور از نظر اقتصادی توسعه پیدا کند، اما در مقابل بخشی از هویت فرهنگی، استقلال تصمیمگیری یا ظرفیتهای راهبردی خود را از دست بدهد.
رئیس اندیشکده حکمرانی هوشمند تأکید کرد: متأسفانه در برخی مقاطع این تصور ایجاد شده که اگر انتقادی به غرب وجود دارد، پس باید بدون قید و شرط به سمت شرق حرکت کرد؛ در حالی که این نگاه نیز نادرست است. همانگونه که وابستگی به غرب قابل پذیرش نیست، وابستگی به شرق نیز نمیتواند راهبرد مطلوبی برای جمهوری اسلامی ایران باشد.
وی افزود: اگر تحقیر بد است، از سوی هر کشوری که انجام شود بد است و اگر تجاوز به حقوق ملتها ناپسند است، تفاوتی نمیکند از جانب چه کشوری صورت گرفته باشد. معیار باید اصول ثابت و منافع ملی باشد، نه وابستگیهای سیاسی و جناحی.
مدنی با تأکید بر اینکه همکاری با کشورهای مختلف باید بر مبنای منافع متقابل باشد، اظهار کرد: جمهوری اسلامی ایران باید مانند یک تاجر هوشمند عمل کند. هر کشوری که بتواند کالای بهتر، فناوری مناسبتر و شرایط مطلوبتری ارائه کند، میتواند شریک اقتصادی ایران باشد؛ مشروط بر اینکه رفتار خصمانهای علیه کشور نداشته باشد و همکاریها نیز بر اساس منافع متقابل شکل گیرد.
وی در پایان خاطرنشان کرد: راهبرد مطلوب برای ایران نه وابستگی به غرب است و نه وابستگی به شرق؛ بلکه تعامل هوشمندانه، متوازن و مبتنی بر منافع ملی با همه کشورهایی است که حاضرند در چارچوب احترام متقابل با جمهوری اسلامی ایران همکاری کنند.
مدنی افزود: تجربه تاریخی نشان داده که هرگونه وابستگی، فارغ از اینکه به کدام قدرت جهانی باشد، در نهایت میتواند استقلال کشور را تضعیف کند. بنابراین باید ضمن بهرهگیری از ظرفیتهای جهانی، اصل استقلال، عزت ملی و حفظ منافع مردم در مرکز تصمیمات اقتصادی و سیاسی قرار گیرد.
انتهای پیام
