دانشگاه واسدا ژاپن در تازه‌ترین گزارش خود درباره رتبه‌بندی دولت دیجیتال جهان، ضمن بررسی روند توسعه دولت‌های دیجیتال و گسترش کاربرد هوش مصنوعی، بر چالش‌های ژاپن در هماهنگی میان دستگاه‌های اجرایی، افزایش سرعت تحول اداری و ارائه خدمات شهروندمحور تأکید کرده است.
به گزارش پایگاه خبری حکمرانی هوشمند به نقل از پایگاه خبری Science Japan، مؤسسه حکمرانی دیجیتال دانشگاه واسدا نتایج رتبه‌بندی دولت دیجیتال جهان در سال ۲۰۲۴ را منتشر کرد. این ارزیابی که ۶۶ کشور و منطقه را در بر می‌گیرد، وضعیت توسعه دولت دیجیتال و عملکرد کشورها در زمینه استفاده از فناوری‌های نوین در اداره امور عمومی را بررسی کرده است.
بر اساس این گزارش، سنگاپور پس از هفت سال بار دیگر در جایگاه نخست قرار گرفت. دانمارک که سه سال متوالی رتبه اول را در اختیار داشت، به جایگاه سوم سقوط کرد و بریتانیا نیز رتبه دوم را به دست آورد. ژاپن که در ارزیابی سال قبل از جمع ۱۰ کشور برتر خارج شده بود، در رتبه یازدهم باقی ماند.
هوش مصنوعی؛ فرصتی برای تحول در اداره دولت
در این گزارش، گسترش هوش مصنوعی و تحول دیجیتال از مهم‌ترین روندهای اثرگذار بر آینده دولت‌ها معرفی شده است. توسعه فناوری‌های دیجیتال امکان دسترسی گسترده‌تر به اطلاعات را فراهم کرده و استفاده از هوش مصنوعی نیز می‌تواند به افزایش بهره‌وری، بهبود کیفیت خدمات دولتی و تسریع فرایندهای اداری کمک کند.
با این حال، گزارش دانشگاه واسدا تأکید می‌کند که با وجود پیشرفت‌های صورت‌گرفته در زمینه هوش مصنوعی مولد، هنوز نمی‌توان از تحقق کامل ظرفیت این فناوری‌ها برای ایجاد تحول گسترده در جامعه سخن گفت.
بر اساس این ارزیابی، دولت‌ها باید در کنار افزایش کارایی و بهره‌وری، به موضوعاتی مانند قابلیت اعتماد، شفافیت و پاسخ‌گویی نیز توجه کنند. به‌عبارت دیگر، توسعه دولت دیجیتال صرفاً به استفاده از فناوری‌های پیشرفته محدود نیست و باید با بازنگری در اصول اداره امور عمومی همراه باشد.
چالش‌های ساختاری در دولت ژاپن
گزارش دانشگاه واسدا، هماهنگی ناکافی میان دستگاه‌های اجرایی را یکی از مشکلات اصلی ژاپن در مسیر تحول دیجیتال معرفی می‌کند. اگرچه آژانس دیجیتال این کشور با هدف هدایت و هماهنگ‌سازی برنامه‌های دیجیتالی دولت ایجاد شده است، اما دستگاه‌های دولتی همچنان در برخی حوزه‌ها به‌صورت جداگانه فعالیت می‌کنند.
این وضعیت می‌تواند به هم‌پوشانی سرمایه‌گذاری‌ها، تکرار هزینه‌ها و کندی اجرای برنامه‌های تحول اداری منجر شود. از نگاه نویسندگان گزارش، تقویت جایگاه نهاد راهبر تحول دیجیتال و افزایش هماهنگی میان سازمان‌ها برای دستیابی به نتایج مؤثر ضروری است.
در این گزارش همچنین بر لزوم اصلاحات سریع‌تر اداری و مالی تأکید شده است. حرکت به سمت خدمات دولتی شهروندمحور و طراحی فرایندهایی که نیازهای واقعی مردم را در اولویت قرار می‌دهند، از جمله اقداماتی است که می‌تواند به بهبود عملکرد دولت دیجیتال کمک کند.
ضرورت حمایت پایدار از دولت‌های محلی
یکی دیگر از محورهای گزارش، مشکلات دولت‌های محلی ژاپن در زمینه کمبود نیروی انسانی و محدودیت منابع است. این چالش‌ها به‌ویژه در مناطق روستایی و شهرهای کوچک می‌توانند تداوم ارائه خدمات عمومی را دشوار کنند.
بر اساس این ارزیابی، استفاده از هوش مصنوعی می‌تواند بخشی از فشار ناشی از کمبود نیروی انسانی را کاهش دهد و به افزایش کارایی مدیریت محلی کمک کند. با این حال، دستیابی به نتایج پایدار مستلزم حمایت مستمر از شهرداری‌ها و ایجاد زیرساخت‌های مناسب است؛ حمایت‌هایی که به اقدامات موقت و کوتاه‌مدت محدود نشوند.
گزارش دانشگاه واسدا همچنین بر اهمیت کاهش شکاف دیجیتال میان گروه‌های مختلف جامعه تأکید دارد. توسعه خدمات دیجیتال باید به‌گونه‌ای انجام شود که سالمندان، افراد دارای محدودیت‌های دسترسی و گروه‌های آسیب‌پذیر نیز بتوانند از مزایای آن بهره‌مند شوند.
لزوم بازنگری در سیاست‌های دولت دیجیتال
در جمع‌بندی این گزارش، با توجه به گسترش سریع هوش مصنوعی و احتمال افزایش تأثیر آن بر ساختارهای اجتماعی در دهه آینده، بر ضرورت آمادگی دولت‌ها برای مواجهه با پیامدهای این فناوری تأکید شده است.
اصلاحات اداری و مالی، توسعه خدمات مبتنی بر نیاز شهروندان، تقویت هماهنگی میان دستگاه‌های اجرایی و استفاده مؤثر از ظرفیت هوش مصنوعی، از جمله اقداماتی هستند که می‌توانند مسیر حرکت ژاپن به سمت دولت دیجیتال کارآمدتر را هموار کنند.
این گزارش نشان می‌دهد که پیشرفت در حکمرانی دیجیتال تنها به برخورداری از فناوری‌های جدید وابسته نیست؛ بلکه کیفیت مدیریت، هماهنگی سازمانی، شفافیت، توجه به نیازهای شهروندان و توانایی دولت در تبدیل فناوری به بهبود ملموس خدمات عمومی نیز در این مسیر اهمیت اساسی دارد.
انتهای پیام
