رئیس اندیشکده حکمرانی هوشمند با اشاره به گسترش مطالعات و فعالیت‌های علمی درباره حکمرانی هوشمند در سطح بین‌المللی، بر ضرورت بررسی تخصصی این موضوع در ایران تأکید کرد و گفت: برای توسعه این حوزه باید از برداشت‌های سلیقه‌ای و نگاه‌های سیاسی و جناحی فاصله گرفت و مباحث را بر پایه اصول علمی و فنی دنبال کرد.
سیدطه‌حسین مدنی در گفت‌وگو با پایگاه خبری حکمرانی هوشمند، با بیان اینکه حکمرانی هوشمند در سال‌های اخیر مورد توجه چهره‌ها و مراکز پژوهشی شناخته‌شده جهان قرار گرفته است، اظهار کرد: این موضوع در ادبیات علمی بین‌المللی جایگاه مشخصی دارد و بررسی ابعاد مختلف آن به شناخت دقیق‌تر ظرفیت‌های این رویکرد در اداره کشور کمک می‌کند. در ایران نیز باید به جای برخوردهای سیاسی و جناحی، زمینه بررسی علمی و تخصصی این موضوع فراهم شود.
حکمرانی هوشمند چگونه شکل می‌گیرد؟
وی درباره مفهوم حکمرانی هوشمند توضیح داد: برای شناخت این مفهوم، باید به مراحل تکامل نظام حکمرانی توجه کرد. این مسیر از حکمرانی الکترونیک آغاز می‌شود، با حکمرانی دیجیتال ادامه می‌یابد و در نهایت به حکمرانی هوشمند می‌رسد. هر یک از این مراحل، بیانگر سطح متفاوتی از تحول در شیوه اداره دولت‌ها و فعالیت کسب‌وکارهاست.
مدنی افزود: در حکمرانی الکترونیک، فناوری اطلاعات عمدتاً برای تبادل داده میان مردم و دولت به کار گرفته می‌شود و این مرحله را می‌توان سطح ابتدایی استفاده از فناوری در نظام اداری دانست. در حکمرانی دیجیتال، اصلاح فرایندها نیز مورد توجه قرار می‌گیرد؛ اما حکمرانی هوشمند فراتر از این دو مرحله است و به دنبال جلوگیری از تکرار خطاهای گذشته، مواجهه پیشگیرانه با چالش‌ها و بهبود مستمر ساختارها و فرایندهاست. در این مسیر، ابزارهای هوشمند مانند هوش مصنوعی می‌توانند در سطوح مختلف به تحقق اهداف موردنظر کمک کنند.
رئیس اندیشکده حکمرانی هوشمند ادامه داد: در این الگو، اداره امور عمومی با رویکردی چندبعدی دنبال می‌شود و فناوری‌های دیجیتال، داده‌ها و فرایندهای مشارکتی در خدمت بهبود تصمیم‌گیری‌های دولتی و ارتقای کیفیت خدمات عمومی قرار می‌گیرند.
وی با اشاره به جایگاه این مفهوم در مطالعات علمی تصریح کرد: حکمرانی هوشمند را می‌توان مرحله‌ای از تکامل دولت الکترونیک به سمت الگویی مشارکتی و سازگار با تغییرات دانست. در این رویکرد، فناوری و نوآوری به تصمیم‌گیری بهتر، برنامه‌ریزی مؤثرتر در نهادهای دولتی، تقویت فرایندهای دموکراتیک و بهبود خدمات عمومی کمک می‌کنند.
مراکز پژوهشی بین‌المللی فعال در حوزه حکمرانی هوشمند
مدنی با اشاره به توجه مراکز پژوهشی معتبر جهان به مباحث مرتبط با حکمرانی هوشمند خاطرنشان کرد: در سال‌های اخیر، مجموعه‌های علمی و سیاست‌پژوهی متعددی به بررسی ابعاد مختلف این موضوع پرداخته‌اند. از جمله این مراکز می‌توان به اندیشکده چتم هاوس (Chatham House)، مؤسسه مکنزی (McKinsey)، مؤسسه رند (RAND Corporation)، مرکز حکمرانی مؤسسه بروکینگز (Brookings) و مؤسسه تحقیقات سیاست عمومی بریتانیا (IPPR) اشاره کرد.
وی افزود: سازمان توسعه و همکاری اقتصادی (OECD) نیز از طریق مرکز حکمرانی خود، موضوعاتی مانند چگونگی پیوند فناوری و سیاست‌گذاری را بررسی می‌کند. این فعالیت‌ها نشان می‌دهد که بهره‌گیری از فناوری برای بهبود شیوه اداره امور عمومی و ارتقای کیفیت سیاست‌گذاری، به یکی از موضوعات مورد توجه مراکز علمی و سیاست‌پژوهی تبدیل شده است.
چهره‌های تأثیرگذار در مطالعات حکمرانی و سیاست‌گذاری
رئیس اندیشکده حکمرانی هوشمند در ادامه به برخی از اندیشمندان مطرح در حوزه‌های مرتبط با حکمرانی و سیاست‌گذاری اشاره کرد و گفت: ماریانا مازوکاتو (Mariana Mazzucato)، آدام توز (Adam Tooze)، آمارتیا کومار سن (Amartya Kumar Sen)، جوزف استیگلیتز (Joseph E. Stiglitz) و شوشانا زوبوف (Shoshana Zuboff) از جمله چهره‌هایی هستند که با پژوهش‌ها و دیدگاه‌های خود در زمینه‌هایی مانند سیاست‌گذاری اقتصادی، توسعه، نقش دولت و پیامدهای فناوری بر جامعه تأثیرگذار بوده‌اند.
مدنی ادامه داد: مطالعات و توصیه‌های سیاستی این اندیشمندان می‌تواند در بررسی ابعاد مختلف حکمرانی و شناخت رابطه میان فناوری، اقتصاد، جامعه و نظام تصمیم‌گیری مورد توجه قرار گیرد.
چالش آشنایی با ادبیات علمی حکمرانی هوشمند در ایران
وی با اشاره به وضعیت مطالعات حکمرانی هوشمند در کشور بیان کرد: در ایران نیز مقالاتی درباره این موضوع ترجمه شده است؛ با این حال، آشنا نبودن بخشی از نهادها و جامعه با مبانی و ادبیات علمی آن همچنان یکی از چالش‌های این حوزه به شمار می‌رود.
رئیس اندیشکده حکمرانی هوشمند افزود: این اندیشکده از سال ۱۴۰۰ تاکنون تلاش کرده است از طریق برگزاری نشست‌ها و همایش‌های تخصصی، تشکیل جلسات کارشناسی و انتشار گزارش‌های علمی و پژوهشی، شناخت دقیق‌تری از این مفهوم در میان بخش‌های مختلف جامعه ایجاد کند. با وجود این اقدامات، همچنان افرادی و مجموعه‌هایی وجود دارند که به دلیل برداشت نادرست از مفهوم حکمرانی هوشمند یا غلبه نگاه‌های سیاسی و جناحی، مطالبی غیرتخصصی و بعضاً نادرست در این زمینه منتشر می‌کنند.
مدنی با تأکید بر ضرورت توجه به مبانی علمی حکمرانی هوشمند گفت: گسترش آگاهی عمومی درباره این مفهوم و افزایش توجه به آن در کشور، در صورتی که بر مبنای شناخت صحیح صورت گیرد، اتفاق مثبتی است؛ اما انتشار محتوای نادرست می‌تواند از همان ابتدا مسیر این ضرورت را منحرف کند.
وی افزود: ادبیات علمی حکمرانی هوشمند ابزاری برای کمک به توسعه، بهبود تصمیم‌گیری‌ها، پیشرفت اقتصادی و تقویت سرمایه اجتماعی کشور است. اگر افراد یا مجموعه‌ها بدون توجه به اصول علمی و بر اساس برداشت‌های شخصی وارد این حوزه شوند، اصل موضوع به حاشیه می‌رود و ظرفیت آن برای کمک به توسعه کشور کاهش می‌یابد.
رئیس اندیشکده حکمرانی هوشمند خاطرنشان کرد: مسئله اصلی، ضرورت صیانت از مبانی علمی این حوزه و جلوگیری از تبدیل آن به موضوعی سیاسی، جناحی یا سلیقه‌ای است؛ زیرا دستیابی به نتایج مطلوب در حکمرانی هوشمند، مستلزم شناخت دقیق، بررسی تخصصی و استفاده صحیح از ظرفیت‌های آن است.
انتهای پیام
