در حالی که شبکه برق کشور خود را برای عبور از اوج مصرف تابستان و تأمین برق پایدار در مناسبتهای مختلف آماده میکند، کارشناسان معتقدند آینده صنعت برق بیش از آنکه به توسعه مداوم ظرفیت تولید وابسته باشد، به استفاده از ابزارهای نوین مدیریت مصرف و فناوریهای هوشمند گره خورده است؛ موضوعی که در قالب مفهوم «نیروگاه مجازی» و حکمرانی هوشمند انرژی مورد توجه قرار گرفته است.
به گزارش پایگاه خبری حکمرانی هوشمند، همزمان با برگزاری پنجمین مانور سراسری کاهش تلفات غیرفنی شبکه توزیع برق در تهران، مجموعهای از اقدامات فنی برای بهینهسازی، اصلاح و ایمنسازی شبکه برق پایتخت انجام شد. در این عملیات، نیروهای عملیاتی مناطق مختلف شرکت توزیع نیروی برق تهران بزرگ با استفاده از تجهیزات نوین، نسبت به پایش، تعمیر و بهسازی نقاط حساس شبکه اقدام کردند تا ضریب اطمینان تأمین برق در روزهای اوج مصرف افزایش یابد.
در کنار اقدامات فنی، شناسایی و جمعآوری انشعابات غیرمجاز نیز بهعنوان یکی از محورهای اصلی این طرح دنبال شد. در متن گزارش تأکید شده است که این انشعابات «علاوه بر هدررفت سرمایههای ملی، همواره خطرات جانی و مالی متعددی را برای شهروندان به همراه دارند.»
از سوی دیگر، توسعه کنتورهای هوشمند نیز در دستور کار قرار گرفته است. بر اساس این گزارش، «توسعه و نصب کنتورهای هوشمند برق به عنوان ابزاری موثر در کاهش تلفات غیرفنی و نیز مدیریت بار» از مهمترین محورهای اجرایی بوده است. اقدامی که امکان نظارت برخط بر مصرف برق و مدیریت دقیقتر شبکه را فراهم میکند.
اما فراتر از این اقدامات، مفهوم «نیروگاه مجازی» بهعنوان یکی از مهمترین تحولات صنعت برق جهان مطرح شده است. در این رویکرد، به جای اتکا به نیروگاههای بزرگ متمرکز، مجموعهای از ظرفیتهای پراکنده شامل مدیریت مصرف، تولیدات کوچک مقیاس، ذخیرهسازهای انرژی و منابع تجدیدپذیر در قالب یک سامانه یکپارچه فعالیت میکنند.
در متن یادداشت آمده است که «نیروگاه مجازی یکی از مفاهیم مهم در تحول صنعت برق در سطح بینالمللی است که با هدف یکپارچهسازی و بهرهبرداری هماهنگ از منابع پراکنده انرژی شکل گرفته است.» همچنین تأکید میشود که این مدل به یکی از ابزارهای افزایش انعطافپذیری شبکه، ارتقای امنیت انرژی و کاهش هزینههای توسعه زیرساختها تبدیل شده است.
کارشناسان حوزه انرژی معتقدند رشد مصرف برق، توسعه فناوریهای نوین و گسترش انرژیهای تجدیدپذیر باعث شده مدیریت مصرف به یکی از ارکان اصلی سیاستگذاری انرژی در جهان تبدیل شود. در همین راستا، نقش اپراتورهای شبکه تنها به تولید و توزیع برق محدود نیست و ایجاد تعادل میان عرضه و تقاضا نیز به یکی از مأموریتهای اصلی آنها تبدیل شده است.
«پایداری شبکه برق صرفاً با افزایش ظرفیت تولید محقق نمیشود، بلکه تا حد زیادی به توانمندی نظام بهرهبرداری در مدیریت تقاضا وابسته است.» موضوعی که اهمیت مدیریت هوشمند مصرف را بیش از پیش نمایان میکند.
بررسی تجربه کشورهای پیشرو نیز نشان میدهد نگاه سنتی به مدیریت مصرف در حال تغییر است. در این کشورها، مدیریت مصرف دیگر تنها به معنای کاهش مصرف نیست، بلکه به سمت «هوشمندسازی تقاضا» حرکت کرده است. ابزارهایی همچون تعرفههای زمانمند، پاسخگویی بار، شبکههای هوشمند، بازارهای انرژی و کنتورهای هوشمند امکان مدیریت دقیقتر مصرف را فراهم کردهاند.
در شرایطی که توسعه زیرساختهای انرژی نیازمند سرمایهگذاریهای سنگین و زمانبر است، استفاده از ظرفیت نیروگاههای مجازی میتواند راهکاری اقتصادی و کارآمد باشد. در همین راستا آمده است: «برای ایران نیز حرکت به سمت حکمرانی هوشمند انرژی از طریق توسعه ابزارهای دیجیتال، تحلیل دادههای کلان، پیشبینی دقیق تقاضا و مشارکت فعال مصرفکنندگان در برنامههای مدیریت بار میتواند راهکاری کمهزینهتر و پایدارتر برای حفظ تعادل میان عرضه و تقاضا باشد.»
بر اساس این تحلیل، چنین رویکردی علاوه بر کاهش فشار بر شبکه برق، به افزایش بهرهوری اقتصادی و ارتقای تابآوری زیرساختهای انرژی نیز کمک خواهد کرد.
در نهایت، آینده صنعت برق جهان بر پایه تعامل میان تولیدکنندگان، شبکه و مصرفکنندگان شکل خواهد گرفت؛ مسیری که تحقق آن بدون توسعه فناوریهای نوین، مشارکت مشترکان و استقرار حکمرانی هوشمند در حوزه انرژی امکانپذیر نخواهد بود.
انتهای پیام
