ترکیه در مسیر تحول دیجیتال شهری، از الگوی سنتی شهر هوشمند به سمت مرحلهای جدید حرکت میکند که در آن دادهها و سامانههای الگوریتمی نقش پررنگتری در فرآیندهای تصمیمگیری و مدیریت شهری دارند؛ روندی که میتواند مفهوم حکمرانی هوشمند را وارد مرحلهای تازه کند.
به گزارش پایگاه خبری حکمرانی هوشمند، در پژوهشی که در شماره سال ۲۰۲۶ مجله علمی دانشکده اقتصاد و علوم اداری دانشگاه ارجیس منتشر شده، مفهوم «شهر الگوریتمی» بهعنوان مرحلهای جدید در روند دیجیتالیشدن مدیریت شهری در ترکیه مورد بررسی قرار گرفته است. این مطالعه با عنوان «شهر الگوریتمی بهعنوان چهره فضایی تحول دیجیتال: نخستین گامها در ترکیه» در ۳۰ آوریل ۲۰۲۶ منتشر شده و بر ارتباط میان شهر هوشمند، دیجیتالیشدن و حکمرانی تمرکز دارد.
نویسندگان این پژوهش معتقدند مدلهای سنتی مدیریت و ارائه خدمات شهری، در برابر مسائلی مانند افزایش جمعیت، تغییرات اقلیمی و فشار بر منابع، دیگر بهتنهایی پاسخگوی نیازهای شهرها نیستند. از همین رو، شهرها به سمت مدلهایی حرکت میکنند که انعطافپذیری بیشتر و استفاده گستردهتر از فناوری را در مدیریت خود دنبال میکنند.
بر اساس این نگاه، تحول آغازشده با پروژههای شهر هوشمند اکنون وارد مرحله متفاوتی شده است؛ مرحلهای که در آن سازوکارهای تصمیمگیری مبتنی بر داده و سامانههای الگوریتمی به فرآیندهای حکمرانی وارد میشوند. در چنین شرایطی، «شهر الگوریتمی» را میتوان بازتاب یک پارادایم جدید در حکمرانی شهری دانست که اساس آن بر دیجیتالیشدن فرآیندهای مدیریت و تصمیمگیری استوار است.
این پژوهش همچنین شهر الگوریتمی را از منظر حکمرانی شهری، پایداری و سیاستهای امنیتی مورد توجه قرار داده و تأکید دارد که حرکت به سمت استفاده گستردهتر از الگوریتمها، در کنار فرصتهای فناورانه، موضوعاتی مانند امنیت، عدالت و ملاحظات اخلاقی را نیز به همراه دارد.
از این منظر، تفاوت شهر الگوریتمی با برداشت سنتی از شهر هوشمند در آن است که فناوری صرفاً برای ارائه خدمات بهتر یا افزایش بهرهوری به کار گرفته نمیشود، بلکه داده و الگوریتم به بخشی از فرآیند تصمیمگیری شهری تبدیل میشوند. به بیان دیگر، فناوری از سطح ابزار اجرایی به یکی از عناصر مؤثر در ساختار حکمرانی شهری ارتقا پیدا میکند.
مطالعه انجامشده درباره ترکیه نشان میدهد این کشور در ابتدای مسیر حرکت به سمت چنین الگویی قرار دارد و روند استفاده از سازوکارهای الگوریتمی در مدیریت شهرها میتواند در سالهای آینده گسترش بیشتری پیدا کند. نویسندگان این پژوهش در عین حال بر ضرورت توجه به پیامدهای این تحول در حوزههای مختلف حکمرانی شهری تأکید دارند.
بر همین اساس، تجربه ترکیه نشان میدهد که مفهوم شهر هوشمند در حال تغییر است. اگر نسل نخست شهرهای هوشمند بر زیرساختهای دیجیتال، خدمات الکترونیکی و اتصال تجهیزات متمرکز بود، مرحله جدید بیشتر به سمت استفاده از داده برای تصمیمگیری، پیشبینی مسائل شهری و طراحی سیاستهای دقیقتر حرکت میکند.
در چنین شرایطی، آینده حکمرانی هوشمند بیش از گذشته به کیفیت دادهها، نحوه طراحی الگوریتمها، شفافیت تصمیمات و میزان نظارت انسانی وابسته خواهد بود؛ موضوعی که میتواند یکی از مهمترین محورهای سیاستگذاری شهری در ترکیه و سایر کشورها در سالهای آینده باشد.
انتهای پیام
