با رشد سریع اقتصاد دیجیتال و گسترش فناوریهای مبتنی بر داده و هوش مصنوعی، مصرف انرژی در مراکز داده به یکی از چالشهای جدی کشور تبدیل شده است. کارشناسان حوزه انرژی معتقدند بدون برنامهریزی دقیق و تدوین استانداردهای الزامآور، توسعه این زیرساختها میتواند فشار مضاعفی بر منابع آب و برق وارد کند.
در همین زمینه، امین وطنپور، پژوهشگر و معاون کمیتههای خانه همافزایی انرژی و آب خراسان رضوی، با اشاره به ظرفیتهای اقلیمی کشور تأکید میکند: تنوع اقلیمی ایران این امکان را فراهم میکند که مراکز داده در مناطق سرد و خشک مستقر شوند تا امکان استفاده بیشتر از سرمایش طبیعی فراهم شود از این رو خراسان رضوی از جمله مناطق مستعد برای جانمایی پایگاه های داده است.
او همچنین درباره مزیت خروج دیتاسنترها از کلانشهرها میگوید: جانمایی این مراکز در خارج از کلانشهرها علاوه بر کاهش اثرات آلودگی هوا بر تجهیزات و هزینههای خنککاری میتواند به تمرکززدایی، کاهش فشار بر زیرساختهای شهری و ایجاد اشتغال در شهرهای کوچکتر نیز کمک کند.
سهم واقعی مصرف انرژی؛ چرا خنککاری مهمتر از سرورهاست؟
به گفته وطنپور، مراکز داده بهعنوان زیرساختهای حیاتی اقتصاد دیجیتال، سهم فزایندهای از مصرف انرژی و آب را به خود اختصاص دادهاند. او توضیح میدهد: در یک مرکز داده معمولی فقط حدود ۳۰ درصد انرژی صرف تجهیزات فناوری اطلاعات میشود در حالی که سیستمهای سرمایش با سهمی حدود ۴۵ درصدی بزرگترین مصرفکننده انرژی بهشمار میروند.
این آمار نشان میدهد نقطه اصلی اصلاح، طراحی و بهینهسازی سامانههای خنککاری است؛ جایی که کوچکترین بهبود میتواند اثر قابل توجهی بر مصرف کل انرژی داشته باشد.
راهکارهای کاهش مصرف انرژی و آب در دیتاسنترها
به گفته او، «بهینهسازی معماری فضا، افزایش ارتفاع کف و سقف، بهبود عایقبندی دیوارها، استفاده از بام سفید یا بام سبز، اصلاح چینش رکها و حذف فضاهای پرت» اقداماتی هستند که بدون مصرف انرژی اضافی، بهرهوری سیستم سرمایش را افزایش میدهند.
وطنپور میافزاید: «اصلاح زونبندی حرارتی، استفاده از سرمایش طبیعی، بهکارگیری اکونومایزرها، بازیافت گرمای تولیدشده و تولید انرژی در محل مرکز داده» از جمله اقداماتی هستند که اگرچه نیازمند سرمایهگذاریاند، اما در کاهش مصرف انرژی بسیار مؤثر خواهند بود.
او همچنین بر اهمیت کنترل شرایط محیطی تأکید کرده و میگوید: دمای فضای داخلی مراکز داده باید در بازه ۱۸ تا ۲۷ درجه سانتیگراد و رطوبت نسبی بین هشت تا ۴۵ درصد حفظ شود.
خلأ استاندارد ملی و ضرورت اقدام فوری
بر اساس اظهارات این کارشناس، با وجود رشد قابل توجه تعداد مراکز داده در کشور، هنوز استاندارد الزامآوری برای مصرف انرژی و آب آنها وجود ندارد. او پیشنهاد میکند در کوتاهمدت از استانداردهای بینالمللی بهعنوان مرجع استفاده شود و در بلندمدت، تدوین مقررات ملی الزامآور در دستور کار قرار گیرد.
به باور او، این اقدام میتواند گام مهمی در جهت حکمرانی هوشمند بر زیرساختهای دیجیتال کشور و کاهش فشار بر منابع محدود انرژی و آب باشد.
فرصت طلایی خراسان رضوی در اقتصاد دیجیتال
با توجه به شرایط اقلیمی خراسان رضوی و امکان بهرهگیری از سرمایش طبیعی، این استان میتواند به یکی از قطبهای استقرار مراکز داده کشور تبدیل شود. اما تحقق این هدف، نیازمند سیاستگذاری دقیق، تدوین استاندارد مصرف انرژی و حرکت در مسیر حکمرانی هوشمند بر زیرساختهای دیجیتال است؛ مسیری که هم به توسعه اقتصاد دیجیتال کمک میکند و هم از منابع حیاتی کشور صیانت خواهد کرد.
انتهای پیام
