حسن صدرانیا، پژوهشگر پژوهشکده مطالعات راهبردی، در یادداشتی به بررسی مسائل و آسیبهای نه استان استراتژیک کشور پرداخته و برای هر یک راهکارهای سیاستی ارائه کرده است.
پیشرفت پایدار در گرو حکمرانی خوب
به گزارش پایگاه خبری حکمرانی هوشمند، صدرانیا معتقد است که امروزه یکی از مهمترین اولویتهای جامعه، پیشرفت و توسعه پایدار است. به گفته وی، تداوم پیشرفت و توسعه پایدار مستلزم شکلگیری حکمرانی خوب است.
این پژوهشگر استدلال میکند که از مهمترین پیشزمینهها و الزامات حکمرانی خوب، شناسایی ظرفیتها و آسیبپذیریها، فرصتها و تهدیدها و نقاط قوت و ضعف در کشور است.
صدرانیا تأکید میکند که کشور ایران متشکل از ۳۱ استان است که هر استان دارای ظرفیتها و ویژگیهای متفاوتی است. به گفته وی، شناخت مسائل و مشکلات استانها و رفع این مسائل، به پیشرفت و توسعه کشور کمک شایانی میکند.
وی همچنین خاطرنشان میکند که برخی از استانها نظیر هرمزگان، اصفهان، خراسان رضوی، تهران، آذربایجان شرقی و آذربایجان غربی، کردستان، لرستان و زنجان در رسیدن به پیشرفت و توسعه پایدار از اهمیت استراتژیک برخوردار هستند.
ضرورت و اهداف پژوهش
صدرانیا تصریح میکند که پیشرفت و امنیت کشور در گرو کارآمدی کشورداری در سطح تحلیل استانی است. به گفته وی، کشورداری کارآمد، نیازمند شناخت مسائل و مشکلات استانها و حل آنهاست و بنابراین آسیبشناسی استانها از ضرورت ویژهای برخوردار است.
این پژوهشگر هدف پژوهش حاضر را بررسی آسیبهای موجود در مسیر پیشرفت و تبیین تهدیدهای امنیتی موجود در استانهای استراتژیک هرمزگان، اصفهان، زنجان، لرستان، کردستان، خراسان رضوی، تهران، آذربایجان شرقی و آذربایجان غربی عنوان کرده است.
روششناسی پژوهش
صدرانیا در تشریح روششناسی این کلانپروژه توضیح میدهد که استانهای هرمزگان، اصفهان، خراسان رضوی، تهران، آذربایجان شرقی و آذربایجان غربی، کردستان، لرستان و زنجان مورد بررسی قرار گرفتهاند.
به گفته وی، برای شناسایی مسائل این استانها از روشهای پیمایشی، تحلیل محتوای کیفی و تحلیل ساختاری استفاده شده است.
صدرانیا همچنین اشاره میکند که برای شناسایی این مسائل، پس از بررسی کتابخانهای و مطالعه اسناد پشتیبان و بررسی میدانی، با شمار زیادی از کارشناسان، نخبگان، مدیران و ذینفعان این استانها مصاحبه شده است.
وی این کار را در سه مرحله شناسایی مسائل، میزان ارتباط میان این مسائل و در نهایت شناسایی مسائل کلیدی انجام شده و دادههای گردآوریشده از طریق مصاحبه با نخبگان با استفاده از نرمافزارهایی مانند MICMAC تحلیل شدهاند.
آسیبشناسی و ارائه راهکارهای سیاستی برای حل مسائل استانها
صدرانیا در ادامه، مهمترین مسائل و آسیبهای هر استان و راهکارهای حل آنها را به شرح زیر تشریح کرده است:
استان هرمزگان
به گفته صدرانیا، مهمترین مسائل این استان شامل «سوء مدیریت»، «سیاستزدگی»، «فقدان شایستهسالاری»، «توسعه غیرآمایشی»، «فقدان توسعه زیرساختها»، «رکود اقتصادی»، «بیکاری»، «کمآبی»، «نابرابری و عدم توازن منطقهای»، و «تضعیف اقتصاد روستایی» است.
وی برای هریک از این مسائل راهکارهایی ارائه کرده است. به عنوان مثال، برای مواجهه با سوء مدیریت و توسعه غیرآمایشی، راهکارهای «نظارت بیشتر بر دستگاههای مدیریتی و قضایی» و «مبنا قرار دادن اصول آمایش سرزمینی و سیاستهای کلی ابلاغی مقام معظم رهبری» پیشنهاد شده است.
استان اصفهان
صدرانیا ۱۰ مسئله اصلی این استان را به ترتیب میزان تأثیرگذاری، «مدیریت ناکارآمد»، «بوروکراسی ناکارآمد»، «نظام نامناسب تصمیمسازی»، «عدم شفافیت ساختاری»، «عدم تعامل نهادی»، «تحریم»، «نهادهای موازی»، «فساد»، «اقتصاد دولتی» و «ضعف حاکمیت قانون» برشمرده است.
از جمله توصیههای سیاستی این پژوهش، صدرانیا به اعمال مدیریت یکپارچه شهری، تغییر معیار انتخاب و ارزیابی مدیران، کاهش بوروکراسی در ادارات و … اشاره کرده است.
استان خراسان رضوی
بر اساس نتایج این پژوهش، صدرانیا دو نمونه از مهمترین مسائل این استان را «حاشیهنشینی» و «نامناسب بودن فضای کسب و کار» معرفی کرده است.
وی از جمله راهکارهای حل مسئله حاشیهنشینی را شناسایی عوامل مهاجرت به حاشیه شهر مشهد و تلاش در جهت ایجاد مشوقها و زمینههای تثبیت جمعیت در مبدأ میداند.
صدرانیا راهکار دیگر را تمرکز بر توانمندسازی حاشیهنشینان و اتخاذ مدیریت واحد شهری در حاشیه شهر به منظور بهبود مدیریت مسائل حاشیهنشینی در مشهد عنوان کرده است.
وی در جهت بهبود فضای کسب و کار، توجه بیشتر به شرکتهای دانشبنیان از طریق ایجاد فضای مشوق و تسهیلگر با توجه به قابلیتهای بالقوه استان را پیشنهاد میدهد.
استان تهران
صدرانیا به طور کلی مسائل اساسی استان تهران را چرخه «ناکارآمدی»، «نارضایتی»، «محرومیت» و «ناامنی» دانسته که در عین تداخل با یکدیگر ارتباط معناداری با هم دارند.
به گفته وی، وضعیت موجود حکمرانی در استان تهران به هیچ وجه منطقی، متوازن، بهروز و اثربخش نیست و قطعاً باید تغییر کند.
صدرانیا برای تغییر در این حوزه، دو تحول بنیادین را ضروری میداند:
تحول اول، بهبود کارآمدی حکمرانی در عمل است. وی تأکید میکند که فارغ از پایین بودن یا نبودن کیفیت فعلی حکمرانی استان، انتظارات مردم این است که وضعیت حکمرانی در این استان به مراتب بهتر از سایر استانها باشد.
تحول دوم، در حوزه پنداشتهایی است که پیرامون حکمرانی در استان وجود دارد. به گفته صدرانیا، پنداشت مردم استان درباره وضعیت حکمرانی اساساً وضعیت مناسبی ندارد.
استان آذربایجان شرقی
صدرانیا ۱۰ عامل را به عنوان عوامل مؤثر بر توسعه و امنیت استان شناسایی کرده است. برخی از این عوامل عبارتند از: «ساختار متمرکز اداری و اختیارات محدود منطقهای»، «اقتصاد دولتی و رانتی»، «رویکرد امنیتی حکومت به آذربایجان» و «فساد و تخلفات مالی و مدیریتی کارگزاران استان».
وی به عنوان مثال در مسئله رویکرد امنیتی حکومت به آذربایجان پیشنهاد میکند که با تعریف وسیعتر از مفهوم امنیت ملی، فعالیتهای اجتماعی، فرهنگی و سیاسی که در چارچوب قانون تعریف شدهاند، در استان ضد امنیتی تعریف نشوند.
صدرانیا همچنین میگوید که با تعریف وسیعتر از مفهوم هویت ملی، ارکان و عناصر هویتی و فرهنگی گروههای قومی نیز در برگرفته و حفظ هویت قومی بخشی از هویت ملی منظور شود.
استان آذربایجان غربی
صدرانیا در این استان ابرمسئله را «عدم توجه به شایستهسالاری و شایستگی در مدیران و کارکنان» میداند که بر همه مسئلههای دیگر استان سایه انداخته است.
به گفته وی، یکی دیگر از مسئلههای مهم «نبود سیستم ارزیابی عملکرد کارکنان» است.
صدرانیا برای حل این مسئله راهکارهایی پیشنهاد میکند از جمله: «تشکیل کمیته ارزیابی عملکرد در زیر مجموعه شورای تحول اداری»، «تشکیل کمیتههای فرعی در هر یک از معاونتهای سازمان»، «انتخاب الگوی مناسب ارزیابی عملکرد متناسب با رسالت و مأموریتهای دستگاه»، «یکپارچهسازی الگوهای ارزیابی عملکرد کل سازمان» و «استفاده از مشاورین علمی مجرب و مطلع».
استانهای کردستان، زنجان و لرستان
صدرانیا معتقد است که مهمترین مسائل کلیدی در استانهای کردستان، زنجان و لرستان شبیه هم هستند. به گفته وی، این مسائل به ترتیب اولویت عبارتند از: «سوء مدیریت و ناکارآمدی»، «عدم برنامهریزی و پیشبینی»، «ضعف سرمایهگذاری و جذب سرمایه»، «بیکاری»، «نابرابری و عدم توازن منطقهای».
از جمله راهکارهای حل این مسائل، صدرانیا به پیشنهاد ساختار جدید برای استانداریها به منظور تمرکززدایی و بهینهسازی اداره امور محلی و نیز ایجاد همافزایی بین دستگاههای مختلف اجرایی در جهت رسیدن به اهداف ترسیم شده اشاره کرده است.
وی دیگر راهکارها را معطوف به حوزههای جذب سرمایهگذاری، گردشگری، رفع آلودگیهای زیستمحیطی، افزایش بهرهوری تولید و ایجاد صنایع تبدیلی در بخشهای کشاورزی، صنعت و معدن و ارتقاء سطح علم و فناوری در این استانها دانسته است.
صدرانیا در پایان یادداشت خود تأکید میکند که امنیت، انتظار نخست انسانها از حکومتهاست که امروزه ابعاد گسترده و متنوعی یافته است.
به گفته وی، تأثیرپذیری امنیت از اقتصاد، فرهنگ، صنعت و جمعیت و تأثیرگذاری متقابل آن بر همه شاخههای پیشرفت و حیات انسانی، به آن نقش بنیادین داده است.
صدرانیا خاطرنشان میکند که پیشرفت و امنیت کشور در گرو کارآمدی کشورداری در سطح تحلیل استانی است.
وی در این پژوهش به منظور ارائه راهکار برای پیشرفت و امنیت کشور، تعدادی از استانهای استراتژیک کشور را بهصورت مجزا مورد بررسی و تحلیل قرار داده است.
صدرانیا در تمام این پژوهشها، از مصاحبههای نیمهساختاریافته با خبرگان و مسئولان هر استان برای جمعآوری داده استفاده کرده و سپس با اولویتبندی مسائل شناساییشده برای هر استان، به ارائه راهکارهای مناسب پرداخته است.
انتهای پیام
