سیدطهحسین مدنی رئیس اندیشکده حکمرانی هوشمند با اشاره به جایگاه مطالعات تطبیقی در ادبیات حکمرانی هوشمند، گفت: این مقوله در ادبیات حکمرانی، عناصری چون مطالعه، آیندهپژوهی و تطبیق با شرایط داخلی را در کنار هم قرار میدهد تا برای حل یک مسأله مشابه با کشوری دیگر به یک سناریوی مرجح و اجرایی برسد.
مدنی در گفت و گو با پایگاه خبری حکمرانی هوشمند، با بیان اینکه مطالعات تطبیقی با فراهم کردن امکان استفاده از تجربه دیگران در مسائل مشابه به نوعی منجر به صرفهجویی در زمان و منابع مالی میشود، افزود: پدافند غیرعامل یکی از حوزههای مهمی است که به خصوص بعد از جنگ اخیر باید بیشتر مورد توجه قرار گیرد. حکمرانی هوشمند و مطالعات تطبیقی در این حوزه و بررسی تجربه سایر کشورها تا حد زیادی میتوان برای ما راهگشا باشد.
رئیس اندیشکده حکمرانی هوشمند با بیان اینکه پدافند غیرعامل به مجموعهای از تدابیر و اقداماتی اطلاق میشود که بدون استفاده از سلاح و به منظور کاهش آسیبپذیری و افزایش تابآوری در برابر تهدیدات مختلف به کار میرو، توضیح داد: این یعنی پدافند غیرعامل به معنای اقداماتی صرفا در برابر یک دشمن خارجی نیست و گستره وسیعی در حوزههای اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی، شهری، زیستی، سایبری و… دارد.
وی ادامه داد: اجرای ملزومات پدافند غیرعامل بر عهده همه نهادها، سازمانها، صنایع و… است. کشورهای توسعهیافته جهان سعی کردهاند گستره وسیع پدافند غیرعامل را با نگاهی عمیق در عمل اجرا کرده و آن را در مسائل و موضوعات مختلفی که با آن مواجه هستند، جاری و از تکرار یا بروز بحرانها جلوگیری کنند.
مدنی خاطرنشان کرد: بر همین اساس، در سالهای اخیر، بسیاری از کشورها رویکردهای تازهای برای پدافند غیرعامل در حوزههای مختلف از اقتصاد تا سلامت و فناوریهای دیجیتال اتخاذ کردهاند تا با بحرانهای غیرمترقبه و تهدیدات نوظهور مقابله کنند.
وی ادامه داد: مثلاً کره جنوبی یک رویکرد سلامت محور در این حوزه ترتیب داده است. پس از شیوع ویروس «مرس» در سال ۲۰۱۵، کره جنوبی با اصلاح قانون «پیشگیری از بیماریهای عفونی»، پدافند غیرعامل را به سازوکار سلامت خود اضافه کرد. در گام بعد، این کشور در سال ۲۰۲۰ وزارت بهداشت و رفاه را موظف به راهاندازی آژانس کنترل و پیشگیری از بیماریها (KDCA) نمود تا زیرساختهای بهداشت عمومی به شکل هوشمند و مقاوم در برابر بحران تقویت شوند.
مدنی به رویکرد اقتصادی و مالی آمریکا اشاره و تصریح کرد: بحران مالی ۲۰۰۸ نقطه عطفی بود که نگاه پدافند غیرعاملی را وارد اقتصاد آمریکا کرد. در آن زمان، با دستور «جورج بوش» قانون تثبیت اقتصادی اضطراری برای کنترل بحران تصویب شد. این رویکرد در دولت «باراک اوباما» نیز تداوم یافت و با قانون «احیای اقتصادی و سرمایهگذاری» در سال ۲۰۰۹، هدف پیشگیری از رکود، نارضایتی عمومی و ازدسترفتن سرمایه اجتماعی دنبال شد.
وی با بیان اینکه آلمان در حوزه انرژی این رویکرد را در پیش گرفته است و افزود: دفتر حفاظت مدنی آلمان (BBK) در سال ۲۰۱۰ برای کاهش وابستگی به گاز، برنامهای در چارچوب پدافند غیرعامل تدوین کرد تا سبد انرژی این کشور تنوع بیشتری یابد. همچنین در سال ۲۰۱۵، یک اپلیکیشن هشدار اضطراری ملی راهاندازی شد که تمام هشدارها و دستورالعملها را در مواقع بحرانی منتشر میکند.
وی به اقدامات سنگاپور در حوزه امنیت سایبری و پدافند غیرعامل اشاره کرد و گفت: سنگاپور در سال ۲۰۱۴ برنامهای ملی با شعار «ملت هوشمند» از سوی دفتر دولت هوشمند (SNDGO) آغاز کرد تا فناوری در خدمت تابآوری ملی قرار گیرد. چهار سال بعد، سیستم احراز هویت دیجیتال ملی به این طرح افزوده شد تا امنیت سایبری و ارائه خدمات عمومی تقویت شود.
مدنی با بیان اینکه برخی کشورها به افکار عمومی هم با رویکرد پدافند غیرعامل پرداختهاند، گفت: سوئد از سالها پیش استراتژی دفاع جامع برای مقابله با تهدیدات احتمالی داشت، اما در سال ۲۰۱۵ این راهبرد را با محوریت پدافند غیرعامل بازنگری کرد. در سال ۲۰۲۰ نیز بخش «دفاع روانی» برای مقابله با اخبار جعلی اضافه شد تا افکار عمومی در برابر فریب اطلاعاتی مصون بماند.
وی خاطرنشان کرد: اداره امنیت عمومی کانادا در سال ۲۰۰۹ طرح ملی حفاظت از زیرساختهای حیاتی را ارائه کرد و در سال ۲۰۱۴ نسخه بهروزشده آن را برای مقابله با تهدیدات سایبری تصویب نمود. هدف این استراتژی، حفظ پیوستگی خدمات حیاتی کشور در شرایط بحرانی بود.
رئیس اندیشکده حکمرانی هوشمند اضافه کرد: فنلاند از نخستین کشورهایی بود که مفهوم پدافند غیرعامل را به شکل ساختاری در امنیت ملی ادغام کرد. در سال ۲۰۰۳، کمیته امنیت ملی وزارت دفاع مدل «امنیت جامع» را تصویب کرد و در سال ۲۰۱۰ با توجه به ظهور جنگهای سایبری، نسخه بهروزی از آن ارائه شد. استونی نیز پس از حملات گسترده سایبری سال ۲۰۰۷، واحد دفاع سایبری را تحت اداره سیستمهای اطلاعاتی (RIA) ایجاد کرد و در سال ۲۰۱۴ آن را بازطراحی نمود تا تابآوری دیجیتال و رشد اقتصادی کشور تقویت شود.
رئیس اندیشکده حکمرانی هوشمند با بیان اینکه ما باید با توجه به این تجربیات، نگاه پدافند غیرعاملی را در موضوعات مختلف جاری کنیم، گفت: این موضوعات میتواند مسائل مهمی چون مسکن، انرژی، حمل و نقل، امنیت غذایی و حتی پسماندهای شهری و روستایی را در بر گیرد.
انتهای پیام
