نشست تخصصی «الگوی حکمرانی هوش مصنوعی در فضای ایران پساجنگ» با حضور جمعی از استادان، پژوهشگران و صاحبنظران حوزه فناوری و حکمرانی در مرکز تحقیقات اسلامی مجلس شورای اسلامی برگزار شد؛ نشستی که در آن ابعاد مختلف الگوی ایرانی حکمرانی هوش مصنوعی، فرصتها و تهدیدهای پیشروی کشور و الزامات ورود به عصر جدید فناوری مورد بررسی قرار گرفت.
به گزارش پایگاه خبری حکمرانی هوشمند، دکتر بهروز مینایی، مدیر کارگروه هوش مصنوعی مرکز تحقیقات اسلامی مجلس، در این نشست با تشریح رویکرد جمهوری اسلامی ایران در حوزه هوش مصنوعی، این الگو را «تلاشی جسورانه اما پرتنش برای تلفیق رویکرد تمدنی و علمی با الزامات امنیتی و ایدئولوژیک» توصیف کرد.
وی با تأکید بر اینکه آینده این الگو صرفاً به پیشرفتهای فنی وابسته نیست، گفت: «سرنوشت این الگو، نه صرفاً در گرو پیشرفت فنی، بلکه در گرو یافتن مسیری برای چندگانه بنیادینِ امید، خدمترسانی به مردم و تبدیل فناوری قدرت به فناوری تمدنساز نوین ایرانی ـ اسلامی است.»
مینایی با اشاره به ظرفیتهای تمدنی ایران در عرصه فناوریهای نوین، ترکیب دین و دانش را یکی از ارکان اصلی مدل حکمرانی کشور در حوزه هوش مصنوعی دانست و چهار محور «هوش مصنوعی اخلاقمدار»، «هوش مصنوعی مقاومتی و خوداتکا»، «هوش مصنوعی تمدنساز» و «هوش مصنوعی گفتمانساز» را از مهمترین مؤلفههای الگوی پیشنهادی ایران برشمرد.
به گفته وی، تدوین چارچوبهای اخلاقی مبتنی بر فقه اسلامی، توسعه فناوریهای بومی در شرایط تحریم، ایجاد زیرساختهای مستقل پردازش زبان طبیعی، بهرهگیری از هوش مصنوعی برای احیای میراث تمدنی و استفاده از این فناوری در جنگ روایتها، از جمله الزامات تحقق این الگو به شمار میرود.
مدیر کارگروه هوش مصنوعی مرکز تحقیقات اسلامی مجلس همچنین با ترسیم سناریوهای مختلف پیشروی ایران تا افق ۱۴۱۰، گزینههایی همچون «قطب منطقهای هوش مصنوعی مقاومتی»، «شریک فرعی در جاده ابریشم دیجیتال»، «جزیره منزوی فناوری» و «پل ارتباطی جنوب جهانی» را مطرح کرد و بر ضرورت اتکا به توان داخلی برای دستیابی به جایگاه برتر منطقهای تأکید داشت.
وی در بخش دیگری از سخنان خود، هوش مصنوعی را ابزاری راهبردی برای تحقق حکمرانی هوشمند دانست و اظهار کرد: «مدل حکمرانی جمهوری اسلامی مدلی الهی مبتنی بر توحید و عدالت است و در این چارچوب، هوش مصنوعی ابزاری راهبردی برای تحقق حکمرانی هوشمند، ارتقای کیفیت تصمیمگیریها و مدیریت منابع محسوب میشود.»
مینایی همچنین با اشاره به ابعاد قدرتآفرین هوش مصنوعی در جهان امروز، موضوعاتی نظیر جنگ سایبری، سامانههای خودمختار، انحصار داده، الگوریتمهای اثرگذار فرهنگی و وابستگی زنجیره تأمین را از مهمترین مؤلفههای شکلدهنده قدرت در عصر جدید دانست.
وی در ادامه با مقایسه مدلهای جهانی حکمرانی هوش مصنوعی، سه الگوی آمریکایی، چینی و اروپایی را مورد بررسی قرار داد و تفاوتهای آنها را در زمینه نقش دولت، منطق حکمرانی، ارزشهای حاکم و رهبری فناوری تشریح کرد.
در بخش نقد این نشست، دکتر محمدرضا کریمی قهرودی با تأکید بر اهمیت موضوع هوش مصنوعی، خواستار تبیین دقیق مسئله اصلی حکمرانی در این حوزه شد و گفت: «باید مشخص شود مسئله اصلی چیست که راهکار آن حکمرانی تلقی میشود و اساساً مدل حکمرانی قرار است چه مسئلهای را حل کند.»
وی همچنین بر ضرورت تفکیک مفاهیم حکمرانی، حاکمیت و مدیریت تأکید کرد و نقش مردم در الگوی پیشنهادی را یکی از موضوعات نیازمند شفافسازی دانست.
حجتالاسلام ابوالحسن حسنی، پژوهشگر حوزه سایبر، دیگر سخنران این نشست نیز با اشاره به ماهیت بلندمدت حکمرانی اظهار داشت: «وضعیت جنگی و پساجنگ اقتضایی و موقت است، اما حکمرانی برای مدیریت پایدار موقعیتهای مختلف طراحی میشود.»
وی با تأکید بر اینکه هوش مصنوعی صرفاً یک زیرساخت فناورانه نیست، افزود: «هوش مصنوعی دارای کنش، شناخت و نوعی شبهعاملیت است و به همین دلیل باید با نگاهی متفاوت نسبت به سایر فناوریها مورد توجه قرار گیرد.»
حسنی همچنین نبود برنامههای عملیاتی مشخص را یکی از چالشهای موجود دانست و تصریح کرد: «وقتی از هوش مصنوعی تمدنساز سخن میگوییم، باید برای آن برنامه و طرح عملیاتی مشخص نیز ارائه شود.»
مجموع مباحث مطرحشده در این نشست نشان میدهد که آینده حکمرانی هوشمند در ایران، بیش از هر زمان دیگری با نحوه مواجهه کشور با فناوری هوش مصنوعی گره خورده است؛ فناوریای که میتواند هم به ابزاری برای افزایش قدرت ملی و تابآوری کشور تبدیل شود و هم در صورت نبود راهبردهای دقیق، چالشهای جدیدی را پیش روی سیاستگذاران قرار دهد.
انتهای پیام
