رئیس اندیشکده حکمرانی هوشمند، با اشاره به ضرورت استفاده از ظرفیت فناوری‌های نوین در مدیریت بخش‌های مختلف کشور گفت: با وجود راه‌اندازی سامانه‌های متعدد در سال‌های گذشته با هدف توسعه دولت الکترونیک و حرکت به سمت حکمرانی دیجیتال، هنوز میان بسیاری از این زیرساخت‌ها ارتباط مؤثری برقرار نشده است. این در حالی است که یکپارچه‌سازی و بهره‌برداری صحیح از چنین سامانه‌هایی می‌تواند زمینه‌ساز تحقق حکمرانی هوشمند و افزایش کارآمدی نظام مدیریتی کشور باشد.
سیدطه‌حسین مدنی در گفت و گو با پایگاه خبری حکمرانی هوشمند افزود: پراکندگی زیرساخت‌های اطلاعاتی و فعالیت جزیره‌ای سامانه‌ها، یکی از موانع اصلی شکل‌گیری حکمرانی داده‌محور در کشور است. این مسئله نه‌تنها مانع بهره‌گیری کامل از ظرفیت‌های سامانه‌های موجود شده، بلکه موجب شده است آثار مستقیم و غیرمستقیم آنها، از جمله در زمینه ارتقای امنیت عمومی، نیز به شکل محدودی محقق شود.
رئیس اندیشکده حکمرانی هوشمند با اشاره به وضعیت حمل‌ونقل و لجستیک به‌عنوان یکی از نمونه‌های بارز این ناهماهنگی اظهار کرد: دستگاه‌های مهمی مانند وزارت امور اقتصادی و دارایی، سازمان امور مالیاتی، وزارت راه و شهرسازی و بانک مرکزی، ارتباط مستقیم و مؤثری با سامانه‌های گمرکی ندارند و حتی در مواردی که ارتباطاتی میان آنها برقرار شده، همچنان مشکلات متعددی در تبادل اطلاعات وجود دارد.
مدنی ادامه داد: یکی از نشانه‌های ضعف در شکل‌گیری دولت الکترونیک، وابستگی همچنان موجود به اسناد کاغذی است. در بسیاری از موارد، سامانه‌های طراحی‌شده به جای آنکه اطلاعات را به‌صورت ساختاریافته و قابل پردازش مبادله کنند، صرفاً بستری برای انتقال تصاویر اسناد فیزیکی شده‌اند. چنین رویکردی نشان می‌دهد که هنوز درک درستی از الزامات اولیه دولت الکترونیک و نحوه استفاده از ظرفیت سامانه‌های اطلاعاتی شکل نگرفته است.
وی با بیان اینکه نبود ارتباط میان سامانه‌ها پیامدهای عملیاتی و امنیتی به دنبال دارد، تصریح کرد: در حوزه لجستیک، این ناهماهنگی‌ها به انباشت و دپوی حجم قابل توجهی از کالاها در بنادر منجر شده است؛ مسئله‌ای که به‌ویژه در شرایط جنگی می‌تواند به یک تهدید برای امنیت کشور تبدیل شود.
رئیس اندیشکده حکمرانی هوشمند با تأکید بر فاصله قابل توجه کشور با ابتدایی‌ترین الزامات هوشمندسازی در بخش لجستیک گفت: بخشی از مشکلات موجود را می‌توان در فقدان اطلاعات دقیق و قابل اتکا مشاهده کرد. همچنان با مواردی از خلاف‌اظهاری و اشکال در فرآیند ثبت سفارش کالا روبه‌رو هستیم و سامانه جامع انبارها نیز به شکل مطلوبی عملیاتی نشده است. در نتیجه، اطلاعات جامع و دقیقی درباره تعداد انبارها و نوع و میزان کالاهای نگهداری‌شده در آنها در دسترس نیست.
مدنی افزود: در بخش حمل‌ونقل نیز اطلاعات روشنی درباره مقصد محموله‌هایی که در مسیر جابه‌جایی قرار دارند، وجود ندارد و سوابق تردد کامیون‌های کشور هم به‌صورت کامل ثبت و نگهداری نمی‌شود. این کمبودهای اطلاعاتی باعث شده است امکان نظارت دقیق و مستمر بر جریان جابه‌جایی کالا با محدودیت جدی مواجه شود.
وی خاطرنشان کرد: زمانی که داده‌های پایه و قابل پردازش در دسترس نباشد، نمی‌توان انتظار داشت که از ظرفیت هوش مصنوعی در حوزه نظارت استفاده مؤثری صورت گیرد. مجموعه این نارسایی‌ها در شرایط عادی نیز مشکلاتی ایجاد می‌کند، اما در موقعیت‌های حساس و بحرانی، از جمله جنگ، می‌تواند پیامدهای گسترده‌تری برای کشور به همراه داشته باشد.
مدنی برای اصلاح این وضعیت، یکپارچه‌سازی زیرساخت‌های اطلاعاتی را نخستین گام ضروری دانست و گفت: در مرحله اول باید سامانه‌های موجود از حالت جزیره‌ای خارج شوند و امکان تبادل اطلاعات میان آنها فراهم شود. همچنین لازم است داده‌ها به شکلی تولید و ذخیره شوند که ماشین‌ها بتوانند آنها را بخوانند و پردازش کنند.
وی ادامه داد: پس از ایجاد بستر یکپارچه اطلاعاتی، باید فرآیندهای سنتی و قدیمی بر اساس تحلیل داده‌ها مورد بازنگری و بهینه‌سازی قرار گیرند. این مرحله در چارچوب دولت یا حکمرانی دیجیتال قرار می‌گیرد و پس از فراهم شدن این زیرساخت‌ها، می‌توان از هوش مصنوعی برای ارتقای کیفیت تصمیم‌گیری، نظارت و مدیریت استفاده کرد.
رئیس اندیشکده حکمرانی هوشمند با اشاره به اهمیت کاهش وابستگی فرآیندهای مدیریتی به نیروی انسانی در شرایط جدید جهان اظهار کرد: امروز بسیاری از فعالیت‌ها در کشورهای پیشرو با استفاده از هوش مصنوعی و به شکل مستمر، سریع و با حداقل خطا انجام می‌شود. بنابراین، نباید انجام امور حیاتی و نظارتی کشور به حضور و عملکرد افراد وابسته بماند.
وی تأکید کرد: این ضرورت در حوزه لجستیک اهمیت دوچندانی دارد؛ چراکه عملکرد این بخش ارتباط مستقیمی با امنیت عمومی و امنیت کشور دارد. اگر نظارت بر فرآیندهای لجستیکی همچنان صرفاً بر نیروی انسانی متکی باشد، در برابر طرف‌هایی که از سامانه‌های هوش مصنوعی و الگوریتم‌های مبتنی بر الگوهای فکری و تحلیلی نخبگان بهره می‌گیرند، آسیب‌پذیر خواهیم بود. از این رو، توسعه زیرساخت‌های داده‌ای و استفاده از هوش مصنوعی در مدیریت و نظارت بر لجستیک، ضرورتی راهبردی برای کاهش این آسیب‌پذیری‌هاست.
انتهای پیام
