رئیس دبیرخانه شورای ملی سالمندان با هشدار نسبت به شتاب سالمندی جمعیت ایران، بر ضرورت تغییر رویکردهای مدیریتی و استفاده از ظرفیت دادهها، اشتغال و سرمایهگذاری برای مواجهه با این تحول جمعیتی تأکید کرد.
به گزارش پایگاه خبری حکمرانی هوشمند، مجید فولادیان، رئیس دبیرخانه شورای ملی سالمندان، در نشست مدیرانکل بهزیستی با تشریح روند سالمندی جمعیت کشور، این تغییر را یکی از مهمترین تحولات پیشروی ساختار اجتماعی و اقتصادی ایران دانست و بر ضرورت آمادهسازی دستگاههای اجرایی برای مواجهه با پیامدهای آن تأکید کرد.
وی با اشاره به تفاوت میان برآوردهای گذشته و وضعیت فعلی جمعیت سالمند گفت: «پیشبینیها نشان میداد که جمعیت سالمند ایران حدود ۸ درصد خواهد بود، اما واقعیت اکنون بسیار جدیتر است؛ بیش از ۱۳ درصد جامعه ایران در حال حاضر سالمند هستند.»
فولادیان ادامه داد که مسئله اصلی فقط افزایش تعداد سالمندان نیست، بلکه سرعت وقوع این تغییر جمعیتی نیز اهمیت زیادی دارد. به گفته وی، اگر روند فعلی ادامه پیدا کند، سهم سالمندان از جمعیت کشور در سالهای آینده به شکل قابل توجهی افزایش خواهد یافت.
وی افزود: «پیشبینی میکنیم تا سال ۱۴۳۰، بیش از ۳۲ درصد جمعیت ایران را سالمندان تشکیل دهند که این یکی از سریعترین نرخهای رشد سالمندی در جهان است.»
نقطه عطف جمعیتی ایران در سال ۱۴۲۲
رئیس دبیرخانه شورای ملی سالمندان در ادامه به یکی از نقاط مهم در روند تحولات جمعیتی کشور اشاره کرد و گفت سال ۱۴۲۲ میتواند نقطه عطفی در این مسیر باشد؛ زمانی که میزان مرگومیر و موالید به یکدیگر نزدیک میشوند و پس از آن، کاهش جمعیت جوان و افزایش سهم سالمندان تأثیر بیشتری بر ساختار جامعه خواهد گذاشت.
وی در این زمینه گفت: «در سال ۱۴۲۲، میزان مرگومیر با میزان موالید برابر خواهد شد و این نقطه، آغاز یک وضعیت معکوس است که در آن جمعیت جوان کاهش و جمعیت سالمند به شدت افزایش مییابد.»
فولادیان همچنین با اشاره به نسل متولد دهه ۶۰، بر ضرورت بازنگری در سیاستهای جمعیتی و اجتماعی کشور تأکید کرد و افزود: «متاسفانه از فرصت طلایی جمعیت جوان دهه ۶۰ نیز بهدرستی استفاده نشد و حالا این جمعیت در حال تبدیل شدن به یک چالش ساختاری است.»
سالمندی فقط یک مسئله جمعیتی نیست
به گفته رئیس دبیرخانه شورای ملی سالمندان، پیامدهای سالمندی جمعیت تنها به افزایش تعداد افراد بالای سن مشخص محدود نمیشود و این پدیده میتواند روابط خانوادگی، خدمات اجتماعی، اشتغال، سلامت و ساختار اقتصادی را نیز تحت تأثیر قرار دهد.
فولادیان با اشاره به شرایط خانوادههای دارای سالمند اظهار کرد: «بحران اصلی تنها در اعداد نیست، بلکه در ساختار اجتماعی نهفته است.»
وی ادامه داد: «ما با یک پارادوکس مواجه هستیم؛ نرخ درگیری در خانوادههای دارای سالمند در ایران بسیار بالاست. در حالی که در سطح جهان این نرخ بسیار پایین است، در ایران به ازای هر سالمند، نزدیک به دو نفر از اعضای خانواده درگیر مسائل مربوط به او هستند.»
وی این وضعیت را نشانهای از ضرورت آمادهسازی ساختارهای اجتماعی کشور برای دوران سالمندی جمعیت دانست و بر تغییر نگاه نسبت به سالمندان نیز تأکید کرد.
مقابله با سنگرایی و بازتعریف نقش سالمندان
فولادیان یکی دیگر از چالشهای موجود را نوع نگاه جامعه و رسانهها به سالمندان عنوان کرد و گفت تصویر ارائهشده از سالمندی نباید صرفاً با ناتوانی و نیازمندی گره بخورد.
وی با انتقاد از «سنگرایی» در جامعه و رسانهها تصریح کرد: «تصویرسازیهای رسانهای از سالمندان، اغلب آنها را به عنوان افرادی ناتوان یا بیارزش نشان میدهد که این یک آسیب بزرگ است.»
رئیس دبیرخانه شورای ملی سالمندان افزود: «ما وظیفه داریم نگاه جامعه را تغییر دهیم و سالمندی را به عنوان یک جایگاه اجتماعی محترم بازتعریف کنیم.»
داشبورد ملی برای مدیریت دادههای سالمندان
یکی از محورهای اصلی برنامههای مطرحشده، حرکت به سمت مدیریت دادهمحور جمعیت سالمند است. فولادیان از طراحی داشبورد ملی سالمندان خبر داد؛ سامانهای که هدف آن ایجاد تصویر دقیقتری از وضعیت جمعیت سالمند و نیازهای آنان است.
وی با اشاره به این برنامه گفت: «ما در حال طراحی یک داشبورد ملی هستیم تا با ایجاد یک شناسنامه سالمندی برای ۱۲.۳ میلیون سالمند ایران، وضعیت آنها را به تفکیک کد ملی، محل سکونت و نیازهای دارو و کالایی رصد کنیم.»
به گفته وی، اجرای پایلوت این طرح در شهر پیشوا در حال انجام است تا اطلاعات دقیقتری از نیازهای سالمندان در اختیار سیاستگذاران قرار گیرد.
فولادیان تأکید کرد: «طرح پایلوت این سیستم در شهر پیشوا در حال اجراست تا بتوانیم با دقت به سیاستگذاران بگوییم کدام مناطق نیاز به مداخله فوری دارند.»
این رویکرد میتواند زمینه تصمیمگیری مبتنی بر داده و تخصیص هدفمندتر منابع را فراهم کند و از سیاستگذاریهای پراکنده و جزیرهای در حوزه سالمندی بکاهد. از این منظر، استفاده از دادههای بهروز و اتصال اطلاعات دستگاههای مختلف، بخشی از مسیر حرکت به سمت حکمرانی هوشمند در حوزه سالمندی است.
اقتصاد نقرهای؛ سالمندی بهعنوان یک بازار جدید
رئیس دبیرخانه شورای ملی سالمندان در بخش دیگری از سخنان خود به ظرفیتهای اقتصادی جمعیت سالمند پرداخت و از تدوین سند جامع «اقتصاد نقره» خبر داد.
فولادیان گفت: «ما مسیرهای سرمایهگذاری در حوزههای مختلف را شفاف کردهایم تا از اقتصاد زیرزمینی به سمت بازارهای رسمی و جذاب برای سرمایهگذاران حرکت کنیم.»
اقتصاد نقرهای به مجموعه فعالیتهای اقتصادی مرتبط با نیازها و توانمندیهای جمعیت سالمند اشاره دارد و میتواند حوزههایی مانند خدمات، کالا، فناوری، مراقبت، مسکن و اشتغال را دربرگیرد.
وی همچنین از برگزاری نمایشگاه بزرگ اقتصاد نقره در تهران خبر داد و افزود: «در این راستا، نمایشگاه بزرگ اقتصاد نقره در اواخر آذرماه در تهران برگزار خواهد شد.»
تدوین سند اشتغال سالمندان
اشتغال نیز از دیگر محورهای مورد تأکید فولادیان بود. وی با اشاره به ظرفیت تجربه و مهارت سالمندان، خواستار فراهم شدن زمینه حضور دوباره این گروه در فعالیتهای اقتصادی متناسب با تواناییهایشان شد.
وی گفت: «سالمندان نباید تنها در مشاغل سطح پایین محصور شوند.»
فولادیان از تدوین سند اشتغال سالمندان خبر داد و افزود: «ما در حال تدوین سند اشتغال هستیم تا با ایجاد مشوقهای قانونی و مالیاتی، سالمندان را در مشاغلی که متناسب با تجربه و توانمندی آنهاست، بازگردانیم.»
بر اساس این رویکرد، مدیریت سالمندی در ایران صرفاً به ارائه خدمات حمایتی محدود نمیشود و موضوعاتی مانند استفاده از ظرفیت اقتصادی سالمندان، ایجاد بازارهای جدید، جذب سرمایهگذاری و بهرهگیری از تجربه این گروه نیز باید در سیاستگذاریها مورد توجه قرار گیرد.
فولادیان در جمعبندی دیدگاه خود بر ضرورت تغییر مدل مدیریت سالمندی تأکید کرد و گفت: «برای عبور از این بحران، گذار از رفتارهای سنتی به حکمرانی هوشمند و ایجاد یک نظام پاسخگوی یکپارچه، تنها راه نجات نسلهای آینده است.»
انتهای پیام
