چهار دستگاه دولتی و فرهنگی با امضای تفاهم‌نامه‌ای مشترک، طراحی زیست‌بوم ملی فناورانه زبان فارسی را در دستور کار قرار دادند؛ اقدامی که با هدف هماهنگی سیاست‌ها، جلوگیری از موازی‌کاری و تقویت جایگاه زبان فارسی در فناوری‌های نوین، به‌ویژه هوش مصنوعی، انجام شده است.
به گزارش پایگاه خبری حکمرانی هوشمند، این تفاهم‌نامه با حضور حسین افشین، معاون علمی، فناوری و اقتصاد دانش‌بنیان رئیس‌جمهور، سید حمید پورمحمدی، رئیس سازمان برنامه و بودجه کشور، سید عباس صالحی، وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی و غلامعلی حداد عادل، رئیس فرهنگستان زبان و ادب فارسی به امضا رسید.
بر اساس مفاد این سند، سازمان برنامه و بودجه کشور، وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، فرهنگستان زبان و ادب فارسی و معاونت علمی، فناوری و اقتصاد دانش‌بنیان ریاست جمهوری برای طراحی و استقرار زیست‌بوم ملی فناورانه زبان فارسی، در چارچوب وظایف قانونی خود همکاری خواهند کرد.
تقسیم کار ملی برای جلوگیری از موازی‌کاری
یکی از محورهای اصلی این تفاهم‌نامه، ایجاد سازوکاری هماهنگ برای استفاده از ظرفیت‌های علمی، فرهنگی، آموزشی و فناورانه کشور است. بر این اساس، تقسیم کار میان دستگاه‌های مسئول متناسب با مأموریت‌ها و توان تخصصی آن‌ها دنبال می‌شود تا از اقدامات پراکنده، تکرار فعالیت‌ها و اتلاف منابع جلوگیری شود.
همچنین، مشارکت شرکت‌های دانش‌بنیان، بخش خصوصی، دانشگاه‌ها و مراکز پژوهشی در توسعه این زیست‌بوم پیش‌بینی شده است. طراحی سازوکارهای تأمین مالی پایدار، برنامه‌ریزی، پایش و ارزیابی عملکرد نیز از دیگر محورهای مورد توافق به شمار می‌رود.
این رویکرد را می‌توان از منظر حکمرانی هوشمند نیز بررسی کرد؛ زیرا هماهنگی میان نهادهای مسئول، تعیین دقیق نقش‌ها، استفاده از ظرفیت بخش خصوصی و ارزیابی نتایج، از مؤلفه‌های مهم سیاست‌گذاری اثربخش در حوزه فناوری محسوب می‌شوند. تحقق این اهداف می‌تواند به استفاده هدفمندتر از منابع و افزایش قابلیت سنجش عملکرد دستگاه‌ها کمک کند.
ساختار سه‌سطحی برای راهبری زیست‌بوم زبان فارسی
بر اساس تفاهم‌نامه، چارچوب اولیه راهبری و اجرای زیست‌بوم ملی فناورانه زبان فارسی در سه سطح سیاست‌گذاری و راهبری، برنامه‌ریزی و هماهنگی و تخصصی و اجرایی طراحی شده است.
در سطح نخست، تشکیل شورای راهبری با حضور بالاترین مقام دستگاه‌های ذی‌ربط پیش‌بینی شده است. این شورا وظیفه هماهنگی سیاست‌ها، تعیین اولویت‌ها، تصویب برنامه‌های مشترک در چارچوب اختیارات قانونی و نظارت بر تحقق اهداف را بر عهده خواهد داشت.
در سطح دوم، دبیرخانه مشترک مسئول هماهنگی فعالیت‌ها، پیگیری مصوبات، تنظیم برنامه‌های اجرایی و تهیه گزارش‌های پیشرفت و عملکرد خواهد بود. در سطح سوم نیز کارگروه‌ها و شبکه‌های تخصصی با مشارکت دستگاه‌های مسئول، دانشگاه‌ها، مراکز پژوهشی، نهادهای فرهنگی و شرکت‌های فناور، اجرای طرح‌ها و برنامه‌های مصوب را دنبال خواهند کرد.
جزئیات مربوط به ترکیب، وظایف و اختیارات این ارکان و همچنین نحوه فعالیت آن‌ها قرار است در تفاهم‌نامه جامع مشخص شود؛ موضوعی که می‌تواند در تعیین حدود مسئولیت‌ها و شفافیت روند اجرای برنامه‌ها نقش داشته باشد.
هوش مصنوعی و آینده زبان فارسی در فضای دیجیتال
توسعه فناوری‌های زبانی و گسترش کاربردهای هوش مصنوعی، ضرورت توجه به ظرفیت زبان فارسی در محیط‌های دیجیتال را افزایش داده است. زبان فارسی علاوه بر نقش ارتباطی، بخشی از هویت ملی و میراث تاریخی و فرهنگی ایران به شمار می‌رود؛ ازاین‌رو، تقویت حضور آن در ابزارها و خدمات فناورانه، ابعاد فرهنگی، علمی و اقتصادی دارد.
در چنین شرایطی، طراحی زیست‌بوم ملی زبان فارسی زمانی می‌تواند به نتایج مؤثر منجر شود که همکاری میان دستگاه‌ها از مرحله توافق و تعیین ساختار فراتر برود و به اجرای برنامه‌های مشخص، تأمین منابع، مشارکت فعال بخش خصوصی و ارزیابی مستمر دستاوردها بینجامد.
از منظر حکمرانی هوشمند، مسئله اصلی تنها توسعه فناوری‌های مرتبط با زبان فارسی نیست؛ بلکه چگونگی مدیریت هماهنگ این فرایند، استفاده از داده و ظرفیت‌های تخصصی، پاسخ‌گویی نهادهای مسئول و سنجش نتایج نیز اهمیت دارد.
امضای این تفاهم‌نامه، گام نخست چهار دستگاه برای ایجاد چارچوب همکاری ملی در این حوزه محسوب می‌شود. میزان موفقیت این برنامه در نهایت به نحوه اجرای تعهدات، روشن بودن تقسیم کار و توانایی تبدیل اهداف کلی به دستاوردهای قابل ارزیابی در حوزه فناوری‌های زبانی و هوش مصنوعی وابسته خواهد بود.
انتهای پیام
