مراسم آغاز به کار اندیشکده حکمرانی و اقتصاد نوین با حضور جمعی از اقتصاددانان، مدیران اقتصادی، نمایندگان مجلس، فعالان بخش خصوصی و اعضای هیئت‌مدیره این اندیشکده در مرکز همایش‌های بین‌المللی رایزن برگزار شد.
به گزارش پایگاه خبری حکمرانی هوشمند، عباس معمارنژاد، رییس اندیشکده حکمرانی و اقتصاد نوین، در ابتدای این رویداد با اشاره به درهم‌تنیدگی مسائل سیاسی، اقتصادی، اجتماعی و بین‌المللی در دنیای امروز، گفت: «دنیای امروز با درهم‌تنیدگی مسائل سیاسی، اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی، امنیتی و بین‌المللی مواجه است و اگر نقش فناوری‌های نوین را هم اضافه کنیم، شدت این درهم‌تنیدگی افزایش پیدا می‌کند و اینجاست که نقش اندیشکده‌ها بسیار مهم خواهد بود.»
وی با بیان اینکه اندیشکده‌ها تلاش می‌کنند «محل اتصال بین دولت، دانشگاه، جامعه مدنی و بخش خصوصی» باشند، افزود که پس از بررسی اندیشکده‌های دنیا و اکوسیستم اندیشکده‌های ایران، چشم‌انداز این نهاد را «مشاور مورد اعتماد نظام حکمرانی کشور» در حوزه حکمرانی و «اتاق فکر» در حوزه فناوری و نوآوری تعریف کرده‌اند. معمارنژاد تأکید کرد: «در مباحث مربوط به مطالعات منطقه‌ای نباید فقط چند استان و چند منطقه کشور مورد توجه قرار گیرد، تمام استان‌های کشور باید مورد توجه قرار گیرند و ما می‌توانیم مرجع توسعه متوازن منطقه‌ای شویم.»
معمارنژاد برنامه‌های این اندیشکده را در سه محور اصلی تشریح کرد: محور اول، «حکمرانی، اصلاح ساختارها و بهبود کیفیت حکمرانی»؛ محور دوم، «اقتصاد نوین» با محتوای گذار به اقتصاد دانش‌بنیان، فناور و نوآور مبتنی بر خلق ارزش در عصر تحول دیجیتال؛ و محور سوم، «توسعه منطقه‌ای، آمایش سرزمینی و حکمرانی محلی.»
وی اکوسیستم مخاطبان این اندیشکده را شامل «چهار گروه سیاست‌گذاران، خبرگان، بخش خصوصی و رسانه‌ها و خبرنگاران» دانست و گفت که شاخص‌های موفقیت از «میزان استناد به گزارش‌های منتشرشده، کیفیت شبکه نخبگانی و پوشش‌های رسانه‌ای» سنجیده می‌شود.
محمدحسن ابوترابی‌فرد، امام جمعه موقت تهران و نماینده اسبق مجلس، در ادامه این رویداد با بیان اینکه «امروز می‌توان ایران را در نقطه تصمیم مشاهده کرد»، گفت: «بدون کمترین تردید، جایگاه سیاسی امروز ایران در جهان، فاصله معناداری با ۲۰۰ سال گذشته دارد. این جایگاه، دستاورد پیوند علم، عدالت و حکمرانی است و نحوه تعامل با ایران امروز مسئله اصلی قدرت‌های نخست جهان است.»
وی افزود: «ایران در نقطه تصمیم ویژه است و باید تصمیمات امروز با دیروز متفاوت و با فهم درست از موقعیت امروز ایران در منطقه و جهان، موقعیت قدرت‌های بزرگ، درک درست از چالش‌ها و تهدیدها و با بالاترین پشتوانه و عقبه علمی صورت گیرد». ابوترابی‌فرد تأکید کرد که «در حکمرانی اقتصادی با یک تحول معنادار روبه‌رو شویم تا بتوانیم در حوزه اقتصاد هم حرفی برای طرح در جهان داشته باشیم.»
وی تأسیس این اندیشکده را نشانه «استحکام، کارآمدی و پایداری قابل قبول» ساختار حکمرانی کشور دانست و امیدواری کرد که وقت این اندیشکده «صرف تولید فکر و انتقال اندیشه به بدنه مدیریتی، سیاست‌گذاری، تقنین و اجرایی کشور شود و برای ارتقای سطح دانش عمومی قدم بردارد.»
سید شمس‌الدین حسینی، رئیس هیئت‌مدیره اندیشکده حکمرانی و اقتصاد نوین، با اشاره به دلایل شکل‌گیری این اندیشکده، گفت: «ما با یک ناترازی مرکب و رو به تعمیق مواجه هستیم و وقتی ناترازی‌ها به‌صورت هم‌زمان و در حوزه‌های مختلف بروز می‌کنند، باید بپذیریم که ریشه مسئله به ناترازی در حکمرانی و سیاست‌گذاری بازمی‌گردد.»
وی مهم‌ترین نمودهای این ناترازی مرکب را شامل «آلودگی هوا، ریزگردها، کم‌آبی و تنش آبی و فرونشست زمین؛ ناترازی انرژی در حوزه‌های بنزین، گازوئیل و برق؛ کسری بودجه و ناترازی مالی؛ جهش و نوسانات نرخ ارز؛ رشد نقدینگی و تورم؛ کاهش درآمد سرانه و نابرابری شدید؛ و در نهایت کاهش رفاه اجتماعی و افزایش نارضایتی‌های اجتماعی» برشمرد.
حسینی با تأکید بر اینکه «تأکید بر حکمرانی نوین از آن روست که حکمرانی موجود با ناترازی‌های جدی مواجه است»، تصریح کرد: «برای مثال، در قانون اساسی بر این اصل تأکید شده است که دولت نباید به کارفرمای بزرگ تبدیل شود، اما در عمل شاهد گسترش کارفرمایی دولت و وزارتخانه‌ها هستیم. در حالی که دولت نباید جایگزین مردم و بخش خصوصی شود؛ بلکه وظیفه اصلی آن فراهم کردن بستر مناسب برای فعالیت اقتصادی و تأمین خدمات عمومی است، نه تولید کالاهای اساسی و یا تولید مسکن.»
حسینی به ویژگی «سرایت‌پذیری و هم‌افزایی» ناترازی‌ها اشاره کرد و گفت: «ناترازی در یک بخش می‌تواند ناترازی‌های جدیدی را در بخش‌های دیگر ایجاد و تشدید کند. برای مثال، کاهش تراز صادرات انرژی، به کاهش درآمدهای ارزی و در ادامه کاهش تراز تجاری منجر می‌شود که می‌تواند افزایش نرخ ارز و تشدید تورم را به دنبال داشته باشد». وی تأکید کرد که ناترازی‌ها را «نمی‌توان به‌صورت منفرد و جدا از یکدیگر تحلیل کرد؛ بلکه باید زنجیره انتقال و اثرات متقابل آنها را در چارچوبی یکپارچه مورد توجه قرار داد.»
وی با اشاره به تحریم‌ها، جنگ و محاصره اقتصادی به عنوان عوامل تشدیدکننده، گفت: «موجودی سرمایه در حال فریز شدن است و نرخ فقر و جمعیت فقیر رشد قابل‌توجهی داشته است. جنگ نیز سبب تشدید ناترازی انرژی، کاهش منابع ارزی، افزایش کسری بودجه، کاهش ظرفیت تولید و افزایش انتظارات تورمی شده است.»
حسینی با جمع‌بندی این بخش، گفت: «با توجه به وجود ناترازی‌های حکمرانی، شرایط اقتصادی، تحولات جهان، وجود نهادهای متداخل، تغییر در محیط حکمرانی، کاهش رفاه اجتماعی، افزایش تهدیدها و فاصله گرفتن از اهداف سند چشم‌انداز و برنامه هفتم، ایران در نقطه تصمیم قرار گرفته و ضروری است مسیر اصلاح شود.»
وی به زمان‌بندی اجرای سیاست‌ها به‌عنوان یکی از نکات کلیدی اشاره کرد و گفت: «یکی از نکاتی که در اقتصاد ایران مشاهده می‌شود این است که بسیاری از سیاست‌های درست و ضروری را در زمان‌های نامناسب اجرا می‌کنیم و سپس، ناکامی آن سیاست را به حساب خود سیاست می‌گذاریم.»
حسینی در پایان سخنان خود تأکید کرد: «ما نمی‌توانیم همه بحران‌ها را حذف کنیم، اما می‌توانیم تاب‌آوری کشور را در برابر بحران‌ها افزایش دهیم. آینده متعالی ایران یک آرزو نیست، بلکه اندیشه‌ای است که با تصمیم درست و اجرای صحیح می‌تواند به واقعیت تبدیل شود. شعار اندیشکده حکمرانی و اقتصاد نوین نیز «جایی که اندیشه، تصمیم را می‌سازد» انتخاب شده است.
در بخش پایانی این رویداد، پنل تخصصی با حضور تیمور رحمانی، عباس مقتدایی، داود منظور و علی حکیم جوادی برگزار شد.
تیمور رحمانی با اشاره به ریشه‌های رشد اقتصادی پایین و تورم بالا در ایران گفت: «ایران از ابتدای دهه ۵۰ گرفتار گسترده شدن رانت‌جویی نامتمرکز بوده و این اقدام سبب کاهش توان پس‌انداز و انجام سرمایه‌گذاری، کاهش انگیزه نوآوری و کارآفرینی شده و در نهایت کاهش رشد اقتصادی رقم خورده است». به اعتقاد وی، «کاهش تورم و افزایش رشد اقتصادی به صورت ماندگار، نیازمند محدود کردن رانت‌جویی است.»
عباس مقتدایی، عضو کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی، با اشاره به چالش‌های آینده‌پژوهی در ایران گفت: «آینده‌پژوهی در ایران در شرایط موجود امکان‌پذیر نیست و باید یک روش بومی را به کار بگیریم. عبارتی تحت عنوان بحران‌پژوهی خلق کرده‌ایم و در ایران اگر بخواهیم آینده‌پژوهی انجام دهیم، باید بحران‌پژوهی انجام دهیم. ایران هر زمان با بحران مواجه شد، مورد به مورد آن را حل کرد و رشدی که در مجموع شاهد آن هستیم، نتیجه حل بحران‌ها است.»
داود منظور، رئیس اسبق سازمان برنامه و بودجه، گفت: «با ترکیب ناترازی‌ها از دل آنها یک مخرج مشترک به دست می‌آید که ناترازی حکمرانی اقتصادی است. حکمرانی باید توان حل مسئله داشته باشد، اما متأسفانه در چهار دهه گذشته هیچ مسئله بزرگی را در کشور حل نکرده‌ایم و عمدتاً دچار فلج تصمیم‌گیری هستیم». وی تأکید کرد: «دولت منشأ ناترازی است و نه تنها تورم، بلکه سایر ناترازی‌ها را نیز خودش ایجاد می‌کند.»
علی حکیم جوادی، رئیس سازمان نصر، با اشاره به نقش فناوری‌های نوین گفت: «امروز فناوری اطلاعات دیگر ابزار نیست و خودش تصمیم می‌گیرد. دنیا به این سمت حرکت کرده است و منتظر ما نمی‌ماند که با نگاه سنتی مشکلاتمان را حل کنیم». وی افزود: «طی سال‌های گذشته از کشورهای پیشرفته در واردات فناوری بودیم، اما مشکل عمده ما این است که فناوری را وارد می‌کنیم و بعد به دنبال حل مسئله با فناوری هستیم که نتیجه این رویکرد هزینه‌کرد، عدم موفقیت و ایجاد بحران بوده است.»
در مجموع، آغاز به کار اندیشکده حکمرانی و اقتصاد نوین، نقطه‌آغاز مسیری برای پیوند نظام‌مند میان اندیشه، پژوهش و تصمیم‌سازی است. این اندیشکده با تمرکز بر حکمرانی نوین، اقتصاد دانش‌بنیان و فناور، تحول دیجیتال، توسعه منطقه‌ای و حکمرانی محلی، تلاش خواهد کرد از طریق نشست‌های تخصصی، گزارش‌های پژوهشی و سیاستی، آینده‌پژوهی و توسعه شبکه نخبگان، به ارائه راه‌حل‌های مبتنی بر شواهد برای مسائل پیچیده ایران بپردازد. این مسیر بر یک باور استوار است: «آینده متعالی ایران صرفاً یک آرزو نیست؛ حاصل اندیشه‌ای است که به تصمیم درست و اقدام مؤثر تبدیل می‌شود.»
انتهای پیام
