به گزارش پایگاه خبری حکمرانی هوشمند، محمدرضا مخبر دزفولی با تشریح وضعیت علم و فناوری ایران، اظهار کرد: «ما یک درصد از جمعیت دنیا را داریم، اما ۲ درصد از تولید علم برای دانشمندان ایرانی است.» وی در عین حال بر ضرورت افزایش اثرگذاری علم در زندگی مردم و پیوند بیشتر دانشگاه‌ها با صنعت تأکید کرد.
حکمرانی هوشمند در میان ۱۰ فناوری مسئله‌محور کشور
رئیس فرهنگستان علوم با اشاره به بازنگری نقشه جامع علمی کشور گفت: در نسخه جدید این نقشه، ۱۰ اولویت ملی از جمله ناترازی انرژی، محیط زیست و توسعه پایدار، ارتقای سلامت، بحران آب، امنیت سایبری، عدالت آموزشی، حمل‌ونقل و امنیت غذایی مورد توجه قرار گرفته‌اند.
وی افزود: متناسب با این اولویت‌ها، ۱۰ فناوری مسئله‌محور نیز تعریف شده‌اند که فناوری حکمرانی هوشمند و انرژی‌های تجدیدپذیر از جمله آنها هستند. فناوری دریایی، ساخت واکسن، تجهیزات پزشکی، امنیت سایبری و کشاورزی دقیق نیز در زمره حوزه‌های مورد توجه در این برنامه قرار دارند.
مخبر دزفولی تصریح کرد: انتخاب این اولویت‌ها با توجه به مسائل و نیازهای کشور اهمیت دارد؛ زیرا توسعه علمی باید به رفع چالش‌های واقعی منجر شود و ظرفیت دانشگاه‌ها و مراکز پژوهشی را در مسیر حل مشکلات جامعه قرار دهد.
حکمرانی هوشمند؛ پیوند علم با مسائل واقعی کشور
یکی از محورهای مهم سخنان رئیس فرهنگستان علوم، ضرورت حرکت از تولید دانش به سمت استفاده مؤثر از آن در تصمیم‌گیری‌ها و اداره کشور بود. در این چارچوب، حکمرانی هوشمند را می‌توان در ارتباط با بهره‌گیری از دانش و فناوری برای شناسایی و حل مسائل اولویت‌دار کشور بررسی کرد؛ رویکردی که تحقق آن به ارتباط مؤثر میان نهادهای تصمیم‌گیر، دانشگاه‌ها و بخش‌های اجرایی نیاز دارد.
وی با اشاره به تجربه تدوین نقشه جامع علمی کشور گفت: اسناد راهبردی باید با سازوکارهای اجرایی همراه باشند و دستگاه‌های مسئول نیز وظایف مشخصی در اجرای آنها برعهده بگیرند.
مخبر دزفولی با اشاره به تجربه ستادهای تخصصی در حوزه‌هایی مانند نانو و زیست‌فناوری، نقش ساختارهای اجرایی را در تبدیل برنامه‌های علمی به دستاوردهای عملی مهم دانست و افزود: دستاوردهای علمی زمانی اهمیت بیشتری پیدا می‌کنند که بتوانند در صنعت، سلامت، کشاورزی و دیگر بخش‌های کشور مورد استفاده قرار گیرند.
ضرورت پیوند دانشگاه و صنعت
رئیس فرهنگستان علوم با انتقاد از ضعف ارتباط میان برخی صنایع و مراکز دانشگاهی، بر ضرورت استفاده از ظرفیت دانشمندان در فرآیند تولید و توسعه فناوری تأکید کرد.
وی درباره وضعیت صنعت خودرو گفت: «رقابتی وجود ندارد، هر قیمتی هم که تعیین کنند، تازه قبل از اینکه تولید محصول کند، در جامعه فروخته است.»
مخبر دزفولی با اشاره به ضرورت اصلاح ساختارهای صنعتی افزود: نبود رقابت، ضعف تحقیق و توسعه و حمایت‌های نادرست از جمله مسائلی هستند که باید مورد توجه قرار گیرند. به اعتقاد وی، حضور متخصصان دانشگاهی در فرآیند توسعه محصولات و تعریف استانداردهای علمی و فناورانه می‌تواند به افزایش توان رقابتی صنایع کمک کند.
وی همچنین تأکید کرد که نیازهای صنعت باید در طراحی رشته‌های دانشگاهی و تربیت نیروی انسانی مورد توجه قرار گیرند تا دانش‌آموختگان بتوانند متناسب با نیازهای واقعی کشور فعالیت کنند.
از کشاورزی هوشمند تا مدیریت بحران آب
مخبر دزفولی با اشاره به ظرفیت فناوری در بخش کشاورزی، بر ضرورت گسترش روش‌های نوین تولید و استفاده بهینه از منابع آب تأکید کرد. وی ضریب نفوذ علم و فناوری در کشاورزی کشور را پایین دانست و گفت: «ضریب نفوذ علم و فناوری در امنیت غذایی کشور در تولید و تامین غذای کشور در کشاورزی کشور زیر ۱۰ درصد است.»
وی با اشاره به روش‌هایی مانند کشاورزی دقیق، کشاورزی هوشمند و استفاده از فناوری‌های نوین افزود: بهره‌گیری از این ظرفیت‌ها می‌تواند به کاهش مصرف منابع و افزایش بهره‌وری تولید کمک کند.
این موضوع از منظر حکمرانی هوشمند نیز اهمیت دارد؛ زیرا تصمیم‌گیری مبتنی بر اطلاعات دقیق، شناخت وضعیت منابع و استفاده از فناوری‌های مناسب می‌تواند زمینه مدیریت مؤثرتر آب، ارتقای امنیت غذایی و کاهش اتلاف منابع را فراهم کند.
سرمایه‌گذاری در علم؛ پیش‌شرط توسعه پایدار
رئیس فرهنگستان علوم در بخش دیگری از سخنان خود با اشاره به سهم پایین هزینه‌های تحقیق و توسعه از تولید ناخالص داخلی ایران، افزایش سرمایه‌گذاری در این حوزه را برای تداوم پیشرفت علمی ضروری دانست.
وی گفت: اگر کشور به دنبال خیزش علمی جدید است، باید سرمایه‌گذاری بیشتری در پژوهش و فناوری انجام دهد. مخبر دزفولی همچنین بر ضرورت حمایت از دانشمندان و فراهم کردن شرایط مناسب برای فعالیت نخبگان تأکید کرد.
به گفته وی، تولید علم به‌تنهایی کافی نیست و دستاوردهای علمی باید در زندگی روزمره مردم نیز اثرگذار باشند. از این منظر، حکمرانی هوشمند زمانی می‌تواند به تحقق اهداف توسعه‌ای کمک کند که فناوری و دانش در خدمت حل مسائل عمومی، افزایش بهره‌وری، بهبود خدمات و ارتقای کیفیت زندگی قرار گیرند.
مجموع محورهای مطرح‌شده در این گفت‌وگو نشان می‌دهد که در بازنگری نقشه جامع علمی کشور، توجه به فناوری‌های مسئله‌محور و پیوند علم با نیازهای واقعی جامعه جایگاه مهمی دارد. حکمرانی هوشمند نیز به‌عنوان یکی از این فناوری‌ها، در صورت همراهی با برنامه‌ریزی اجرایی، سرمایه‌گذاری و همکاری میان دانشگاه و صنعت، می‌تواند در مسیر حل چالش‌های کشور نقش‌آفرین باشد.
انتهای پیام
