به گزارش پایگاه خبری حکمرانی هوشمند، حسین افشین در مراسم امضای این تفاهم‌نامه، توسعه همکاری میان مدیریت شهری و زیست‌بوم علم و فناوری را فرصتی برای شناسایی دقیق‌تر مسائل شهر و استفاده از توان دانشگاه‌ها، نخبگان و شرکت‌های دانش‌بنیان عنوان کرد. به گفته وی، تعریف مسائل شهری برای پژوهش‌های هدفمند می‌تواند به ارتقای کیفیت زندگی شهروندان و تبدیل تهران به الگویی برای دیگر شهرهای کشور کمک کند.
وی با اشاره به ضرورت تحول در حکمرانی علم و فناوری اظهار کرد که رویکرد جدید معاونت علمی، عبور از تمرکز صرف بر دانش‌بنیانی و حرکت به سمت قدرت‌بنیانی است؛ رویکردی که به‌جای توجه جداگانه به بخش‌ها، ارتباط میان علم، فناوری، نوآوری و آثار عملی آن‌ها را دنبال می‌کند.
از شهر دیجیتال تا شهر شناختی؛ تغییر الگوی اداره شهرها
افشین در تشریح روند تحول مدیریت شهری، شهرهای سنتی را متکی بر فرایندهای کاغذمحور و واکنش پس از وقوع مشکلات دانست. به گفته وی، در این الگو معمولاً پس از بروز مسائلی مانند آب‌گرفتگی معابر یا ترافیک، اقدامات لازم برای رفع مشکل انجام می‌شود.
وی توضیح داد که در شهرهای دیجیتال، تمرکز اصلی بر دیجیتالی‌کردن فرایندها و کاهش مراجعات حضوری قرار دارد؛ اما انتقال فرایندهای موجود به سامانه‌های الکترونیکی، بدون اصلاح ساختارها و روش‌های اجرایی، لزوماً به افزایش کارآمدی منجر نمی‌شود.
معاون علمی رئیس‌جمهور با اشاره به ویژگی شهرهای هوشمند افزود که در این الگو، اصلاح و بهینه‌سازی فرایندها در کنار دیجیتالی‌شدن خدمات اهمیت دارد. در مرحله بعد، شهرهای دانشی با توانایی تبدیل دانش به آثار اقتصادی و اجتماعی شناخته می‌شوند و شهرهای مبتنی بر هوش مصنوعی نیز از داده‌ها برای شناخت وضعیت شهر و بهبود عملکرد آن استفاده می‌کنند.
افشین شهرهای شناختی را مرحله‌ای پیشرفته‌تر توصیف کرد که در آن، مدیریت شهری از تجربه‌های گذشته درس می‌گیرد، بازخوردها را دریافت می‌کند و سازوکارهای خود را به‌صورت مستمر بهبود می‌دهد. وی در عین حال تأکید کرد که این الگوها الزاماً مراحلی کاملاً جدا از یکدیگر نیستند و ممکن است شهرها هم‌زمان ویژگی‌هایی از چند الگوی توسعه را داشته باشند.
این رویکرد با اصول حکمرانی هوشمند ارتباط مستقیم دارد؛ زیرا اداره مؤثر شهر تنها به راه‌اندازی سامانه‌های دیجیتال محدود نیست، بلکه به استفاده از داده‌های معتبر، یادگیری از تجربه‌ها، اصلاح فرایندها و پاسخ‌گویی به نیازهای واقعی شهروندان نیز وابسته است.
تهران؛ ظرفیت توسعه شهرهای فناورانه
افشین با تأکید بر ظرفیت پایتخت برای حرکت به سمت شهرهای شناختی گفت: «به اعتقاد من، تهران از ظرفیت لازم برای حرکت به سمت شهرهای شناختی برخوردار است و اگر این مسیر در پایتخت به‌طور جدی دنبال شود، می‌تواند بر روند توسعه سایر شهرهای کشور نیز اثرگذار باشد.»
وی ایجاد پارک علم و فناوری شهری را یکی از اقداماتی دانست که می‌تواند الگوی تازه‌ای برای توسعه زیرساخت‌های نوآوری ایجاد کند. به پیش‌بینی او، طی سه تا چهار سال آینده، شهرهای دیگر نیز به سمت ایجاد پارک‌های علم و فناوری شهری حرکت خواهند کرد.
معاون علمی رئیس‌جمهور مسائل انرژی، آلودگی هوا و حمل‌ونقل را از چالش‌های مهم تهران برشمرد و بر ضرورت استقرار مراکز نوآوری و شرکت‌های فناور در بستر همین نیازها تأکید کرد. این الگو می‌تواند ارتباط میان تولید دانش، توسعه فناوری و استفاده عملی از راهکارها را تقویت کند و به مدیریت شهری امکان دهد متناسب با مسائل مشخص، از ظرفیت شرکت‌های دانش‌بنیان بهره بگیرد.
کیفیت زندگی؛ معیار سنجش موفقیت شهر هوشمند
افشین با تأکید بر ضرورت ارزیابی نتایج واقعی فناوری در زندگی مردم تصریح کرد: «معیار اصلی این است که شهروندان تا چه اندازه احساس رفاه می‌کنند و تا چه میزان فناوری توانسته است انجام امور روزمره آن‌ها را آسان‌تر کند.»
وی افزود که آثار فناوری باید در تجربه روزمره شهروندان، از جمله دسترسی آسان‌تر، سریع‌تر و کارآمدتر به خدمات شهری، قابل مشاهده باشد. بر این اساس، صرف اعلام تعداد طرح‌ها یا تحقق شاخص‌های اداری برای ارزیابی میزان هوشمندی شهر کافی نیست.
وی همچنین بر ضرورت پیوند توان نخبگان با مسائل واقعی تهران تأکید کرد و گفت شناسایی دقیق مشکلات شهری و ارائه آن‌ها به نخبگان می‌تواند زمینه تبدیل ایده‌های علمی به راهکارهای کاربردی را فراهم کند. به گفته افشین، معاونت علمی آمادگی دارد مسائل اولویت‌دار مدیریت شهری را با همکاری بنیاد ملی علم ایران در قالب فراخوان‌های پژوهشی دنبال کند؛ به‌گونه‌ای که پیشنهاد برگزاری دو فراخوان در سال نیز مطرح شده است.
تفاهم‌نامه چهار‌ساله برای توسعه نوآوری شهری
تفاهم‌نامه معاونت علمی، فناوری و اقتصاد دانش‌بنیان ریاست‌جمهوری و شهرداری تهران در ۹ ماده و با افق زمانی چهار‌ساله تنظیم شده است. حل مسائل راهبردی پایتخت، توسعه زیرساخت‌های نوآوری شهری، تسهیل تجاری‌سازی فناوری‌های نوین و حمایت از پژوهش‌های مرتبط با مدیریت و فناوری شهری از اهداف این توافق است.
این همکاری شش محور اصلی را دنبال می‌کند که از جمله آن‌ها می‌توان به حل مسائل اولویت‌دار شهر با استفاده از ظرفیت شرکت‌های دانش‌بنیان، اجرای پروژه‌های فناورانه در حوزه حمل‌ونقل هوشمند و برقی، انرژی‌های پاک، مدیریت پسماند، ایمنی و تاب‌آوری و سلامت دیجیتال شهری اشاره کرد.
توسعه نواحی نوآوری شهری، راه‌اندازی مراکز نوآوری تخصصی، اشتراک‌گذاری داده‌ها، ایجاد آزمایشگاه‌های زنده شهری، تأمین مسکن نخبگان و اولویت‌دهی به خرید محصولات ایران‌ساخت در تدارکات شهری نیز در این تفاهم‌نامه پیش‌بینی شده است.
بر اساس این توافق، معاونت علمی از هدایت شرکت‌های دانش‌بنیان به سمت نیازهای شهرداری، حمایت از مراکز نوآوری و پروژه‌های پیشران و تسهیل تجاری‌سازی و حفاظت از مالکیت فکری پشتیبانی می‌کند. شهرداری تهران نیز متعهد شده است نیازهای فناورانه خود را اعلام کند، زیرساخت‌های مورد نیاز را در اختیار طرح‌ها قرار دهد و با ایجاد سازوکارهای تضمین خرید، زمینه استفاده از محصولات دانش‌بنیان را فراهم سازد.
همچنین مقرر شده است کارگروهی مشترک ظرف یک ماه آینده برای نظارت بر اجرای تعهدات، تعیین شاخص‌های کلیدی عملکرد و تدوین و ارزیابی برنامه‌های عملیاتی سالانه تشکیل شود.
در مجموع، حرکت تهران به سمت شهر شناختی مستلزم پیوند فناوری با اصلاح شیوه‌های تصمیم‌گیری و حل مسائل واقعی است. اگر همکاری میان مدیریت شهری، دانشگاه‌ها، نخبگان و شرکت‌های دانش‌بنیان به نتایج قابل سنجش در زندگی مردم منجر شود، این تجربه می‌تواند گامی مؤثر در مسیر توسعه حکمرانی هوشمند و گسترش الگوهای نوآورانه اداره شهرها در کشور باشد.
انتهای پیام
