رئیس پژوهشگاه علوم و فناوری اطلاعات ایران با تأکید بر اینکه هوشمندسازی شهرها نباید به خرید تجهیزات و راه‌اندازی سامانه‌های متعدد محدود شود، گفت: «مسئله اصلی کمبود فناوری نیست؛ مسئله اصلی نحوه حکمرانی، مدیریت و استفاده از فناوری است.»
به گزارش پایگاه خبری حکمرانی هوشمند، محمد حسن‌زاده، رئیس پژوهشگاه علوم و فناوری اطلاعات ایران (ایرانداک) و دبیر علمی هفتمین کنفرانس شهر هوشمند و هوش مصنوعی ایران، با اشاره به تغییر ماهیت مدیریت شهری در عصر داده و هوش مصنوعی اظهار کرد: شهر هوشمند دیگر نمی‌تواند صرفاً بر پایه تجهیزات، سامانه‌ها و فناوری‌های ارتباطی تعریف شود و معیار اصلی باید میزان حل مسائل و ایجاد ارزش عمومی باشد.
وی با بیان اینکه هدف از برگزاری رویداد شهر هوشمند و هوش مصنوعی ایران را ایجاد ارتباط میان فناوری‌های نوین و نیازهای واقعی شهرهاست، افزود: مدیران شهری، پژوهشگران و شرکت‌های دانش‌بنیان باید به جای تمرکز بر نمایش فناوری، درباره این موضوع گفت‌وگو کنند که هر فناوری قرار است چه مسئله‌ای را حل کند.هدف اصلی این رویداد، اتصال فناوری‌های نوین به چالش‌های واقعی شهرها و گذار از نمایش صرف تکنولوژی به سمت حکمرانی هوشمند و کارآمد است.
حسن‌زاده در همین زمینه تأکید کرد: «می‌خواهیم مدیر شهری، پژوهشگر، شرکت دانش‌بنیان و ارائه‌دهنده فناوری در کنار یکدیگر قرار بگیرند و درباره این پرسش گفت‌وگو کنند که هر فناوری دقیقا کدام مسئله شهری را حل می‌کند، چه داده‌ای نیاز دارد، چه ارزش افزوده‌ای ایجاد می‌کند و چگونه می‌توان اثر آن را اندازه‌گیری کرد.»
این نگاه، شهر هوشمند را از یک پروژه صرفاً فناورانه به موضوعی مرتبط با حکمرانی هوشمند تبدیل می‌کند؛ چراکه در چنین مدلی، فناوری زمانی ارزشمند است که بتواند کیفیت تصمیم‌گیری، ارائه خدمات و مدیریت منابع شهری را بهبود دهد.
حکمرانی؛ حلقه مفقوده هوشمندسازی شهرها
رئیس ایرانداک با اشاره به وضعیت فناوری‌های موجود تصریح کرد که حتی در اختیار داشتن فناوری‌های پیشرفته نیز بدون اصلاح ساختارهای مدیریتی نمی‌تواند به هوشمندسازی واقعی منجر شود.
وی گفت: «امروز فناوری‌های بسیار خوبی در داخل و خارج کشور وجود دارد. اما اگر ساختار تصمیم‌گیری، فرایندها، داده‌ها، استانداردها، منابع انسانی و مدل کسب‌وکار مناسب نباشند، حتی پیشرفته‌ترین فناوری هم نمی‌تواند شهر را هوشمند کند.»
به گفته حسن‌زاده، هوشمندسازی پیش از آنکه پروژه‌ای در حوزه فناوری اطلاعات باشد، یک تحول مدیریتی و سازمانی است و فناوری باید در خدمت این تحول قرار گیرد.
وی همچنین پیشنهاد کرد نقطه آغاز پروژه‌های هوشمندسازی تغییر کند؛ به این معنا که مدیران پیش از پرسیدن اینکه «چه فناوری‌ای بخریم؟» ابتدا مشخص کنند «چه مسئله‌ای داریم؟»
حسن‌زاده برای پروژه‌های هوشمندسازی یک زنجیره مشخص را ضروری دانست و گفت: «مسئله به داده، به دانش، به راه‌حل، به اقدام و در نهایت به ارزیابی اثر متصل شود.»
وی هشدار داد که در صورت شکل نگرفتن این زنجیره، ممکن است تعداد زیادی سامانه تولید شود بدون اینکه مشکل مشخصی را برطرف کنند. از نگاه او، کاهش زمان سفر، کاهش مصرف انرژی و هزینه خدمات، افزایش رضایت شهروندان و سرعت تصمیم‌گیری باید از جمله شاخص‌هایی باشند که میزان اثرگذاری هوشمندسازی را مشخص می‌کنند.
حکمرانی داده؛ زیرساخت شهر هوشمند
حسن‌زاده داده را یکی از پایه‌های اصلی شهر هوشمند دانست و تأکید کرد که کیفیت و قابلیت تبادل داده‌ها، پیش‌شرط استفاده مؤثر از تحلیل‌های هوشمند و هوش مصنوعی است.
وی گفت: «داده در شهر هوشمند همان نقشی را دارد که مواد اولیه در یک صنعت دارند.»
به گفته وی، اگرچه داده‌های شهری در کشور کم نیستند، اما پراکندگی، ناهمگونی، جزیره‌ای بودن و تفاوت کیفیت آنها از موانع مهم استفاده مؤثر از این ظرفیت است.
رئیس پژوهشگاه علوم و فناوری اطلاعات ایران تأکید کرد: «کشور بیش از تولید داده بیشتر به حکمرانی داده نیاز دارد.»
وی توضیح داد که در این رویکرد باید مشخص باشد چه داده‌ای تولید می‌شود، مسئولیت آن با چه نهادی است، کیفیت داده چگونه تضمین می‌شود، چه کسانی به آن دسترسی دارند و حریم خصوصی و امنیت اطلاعات چگونه حفظ خواهد شد.
از این منظر، حکمرانی داده را می‌توان یکی از ارکان اصلی حکمرانی هوشمند شهری دانست؛ زیرا تصمیم‌گیری هوشمند بدون داده‌های قابل اعتماد، به‌روز و قابل تبادل امکان تحقق پیدا نمی‌کند.
هوش مصنوعی؛ از نمایش فناوری تا تصمیم‌یار شهری
دبیر علمی هفتمین کنفرانس شهر هوشمند و هوش مصنوعی ایران، حوزه‌هایی مانند حمل‌ونقل، ترافیک، انرژی، نگهداری پیشگویانه زیرساخت‌ها، مدیریت پسماند و پاسخ‌گویی به شهروندان را از زمینه‌های مهم استفاده از هوش مصنوعی در مدیریت شهری برشمرد.
با این حال، وی تأکید کرد که هدف نباید صرفاً استفاده از هوش مصنوعی باشد، بلکه باید مسئله‌ای مشخص شناسایی شود که این فناوری بتواند آن را بهتر، سریع‌تر یا کم‌هزینه‌تر حل کند.
حسن‌زاده نسبت به تبدیل هوش مصنوعی به یک عنوان تبلیغاتی نیز هشدار داد و گفت: «هوشمندی را نباید با فناوری اندازه‌گیری کرد؛ باید با نتیجه اندازه‌گیری کرد.»
وی پشتیبانی از تصمیم‌گیری مدیریت شهری را یکی از مهم‌ترین کاربردهای هوش مصنوعی دانست و توضیح داد که اگر داده‌های حوزه‌هایی مانند حمل‌ونقل، انرژی، خدمات شهری، ساخت‌وساز، محیط‌زیست، بودجه و درخواست‌های شهروندان به شکل صحیح جمع‌آوری و تحلیل شوند، مدیران می‌توانند از تصمیم‌های واکنشی فاصله گرفته و به سمت پیش‌بینی و تصمیم‌گیری مبتنی بر شواهد حرکت کنند.
حسن‌زاده در نهایت تأکید کرد: «هدف جایگزین کردن شهردار با هوش مصنوعی نیست، بلکه باید مدیر شهری را به مدیر تصمیم‌یار و داده‌محور تبدیل کرد.»
بر اساس این رویکرد، تحقق شهر هوشمند در ایران بیش از آنکه به تعداد سامانه‌ها و تجهیزات وابسته باشد، به اصلاح شیوه مدیریت، حکمرانی داده، استفاده هدفمند از هوش مصنوعی و پیوند میان دانشگاه، بخش اجرایی و شرکت‌های دانش‌بنیان وابسته است؛ مسیری که می‌تواند شهر هوشمند را از یک عنوان فناورانه به الگویی برای حکمرانی هوشمند و خلق ارزش عمومی تبدیل کند.
انتهای پیام
